Door zogenoemde senescente cellen op te ruimen leven muizen aanzienlijk langer. Maar of het ook perspectief biedt voor mensen?

Wetenschappers van de Mayo Clinic verzamelden een aantal transgene muizen. Deze muizen bezaten een gen dat ze van oorsprong niet bezitten. Dankzij dat gen was het mogelijk om zogenoemde senescente cellen door toediening van een stofje op te ruimen.

Senescente cellen
Senescente cellen zijn cellen die zich niet langer delen. Naarmate muizen – maar ook mensen – ouder worden, nemen deze cellen in aantal toe. Het immuunsysteem ruimt de cellen wel op, maar wordt daar steeds minder goed in. De senescente cellen zorgen er ondertussen voor dat cellen in de buurt beschadigd raken en veroorzaken chronische ontstekingen die weer in verband worden gebracht met ouderdomsziektes.

Noodrem
“Het (ontstaan van senescente cellen, red.) is een biologisch mechanisme dat dienst doet als ‘noodrem’ die beschadigde cellen kunnen gebruiken om te stoppen met delen,” legt onderzoeker Jan van Deursen uit. “Hoewel het belangrijk is dat deze cellen stoppen met delen om kanker te voorkomen, wordt aangenomen dat zodra aan deze ‘noodrem’ is getrokken, deze cellen niet langer nodig zijn.”

“Senescente cellen die zich opstapelen naarmate je ouder wordt, zijn voornamelijk slecht nieuws”

Opgeruimd
De onderzoekers ruimden de senescente cellen in transgene muizen op. En dat had grote gevolgen. Het verwijderen van deze cellen vertraagde de totstandkoming van tumoren en beperkte de met ouderdom samenhangende aftakeling van organen. Ook leefden de muizen gemiddeld tussen de 17 en 35 procent langer. Bovendien maakten ze een gezondere indruk dan soortgenoten van vergelijkbare leeftijd en hadden ze minder last van ontstekingen in vet-, spier- en nierweefsel.

Slecht nieuws
“Senescente cellen die zich opstapelen naarmate je ouder wordt, zijn voornamelijk slecht nieuws,” stelt Van Deursen. “Ze zijn slecht voor je organen en weefsels en verkorten je leven, maar ook de gezonde fase in je leven.” En nu suggereert onderzoek onder muizen dus dat die cellen zonder negatieve gevolgen kunnen worden opgeruimd.

Therapieën gericht op het bestrijden van ouderdomsziekten en ouderdom zelf kunnen wel eens heel effectief zijn wanneer ze zich focussen op de senescente cellen, zo stelt onderzoeker Darren Baker. “Het voordeel van jezelf richten op senescente cellen is dat het opruimen van slechts zestig of zeventig procent ervan al significante effecten kan hebben.” Maar dan zal eerst moeten blijken dat het opruimen van senescente cellen ook in mensen voornamelijk positieve gevolgen heeft voor de gezondheid.