ozon2

Wetenschappers staan voor een raadsel: het ozonvernietigende tetrachloormethaan (CCI4) werd in 1987 wereldwijd afgezworen en nu is in de atmosfeer een onverwacht grote hoeveelheid CCI4 aangetroffen. Waar komt dat vandaan?

Uit nieuw onderzoek blijkt dat er wereldwijd jaarlijks gemiddeld zo’n 39 kiloton aan CCI4 wordt uitgestoten. En dat is opvallend. In 1987 werd namelijk het Montreal Protocol van kracht. En onder dat protocol werd afgesproken dat het ozonvernietigende CCI4 niet langer zou worden uitgestoten. “We zouden dit helemaal niet moeten zien,” vertelt onderzoeker Qing Liang.

Dertig procent
De 39 kiloton die gemiddeld jaarlijks wordt uitgestoten is niet misselijk. Het is zo’n dertig procent van de CCI4 die vóór het Montreal Protocol van kracht ging in piekjaren werd uitgestoten. “Het is nu wel duidelijk dat er of onbekende industriële lekken zijn, sprake is van grote uitstoot van besmette gebieden of onbekende CCI4-bronnen.”

Trager
Al bijna tien jaar vragen onderzoekers zich af waarom de hoeveelheid CCI4 in de atmosfeer trager afneemt dan men zou verwachten. Die verwachtingen waren gebaseerd op onze kennis over hoe CCI4 door straling van de zon en andere natuurlijke processen wordt afgebroken. Om een voorbeeld te geven: tussen 2007 en 2012 is er geen CCI4 uitgestoten en zou de CCI4-concentratie in de atmosfeer met vier procent per jaar moeten zijn afgenomen. Maar in werkelijkheid zijn we een afname van slechts één procent. “Is er een proces dat we niet goed begrijpen of zijn er bronnen van CCI4 die niet gerapporteerd of geïdentificeerd zijn?” vraagt Liang zich hardop af.

Onbekende bron
Het onderzoek van Liang en collega’s wijst erop dat sprake is van beide scenario’s. Er moet een onbekende of niet-gerapporteerde bron van CCI4 zijn. Daarnaast tonen de onderzoekers ook aan dat de chemische stof simpelweg langer in de atmosfeer blijft hangen dan verwacht. “Mensen geloven dat de uitstoot van ozonvernietigende substanties dankzij het Montreal Protocol gestopt is,” vertelt onderzoeker Paul Newman. “Helaas bevindt zich ergens in de wereld nog een enorme bron van CCI4.”

CCI4 is natuurlijk niet de enige ozonvernietigende stof in de atmosfeer. Van alle ozonvernietigende stoffen die in de atmosfeer te vinden zijn, maakt CCI4 ongeveer elf procent uit. Daarmee is CCI4 op zichzelf niet in staat om de afnemende trend die ozonvernietigende stoffen momenteel doormaken te verstoren. Toch willen onderzoekers wel graag weten waar de onverwachte CCI4-uitstoot precies vandaan komt.