titan

Ruimtesonde Cassini heeft boven de zuidpool van maan Titan een enorme ijswolk ontdekt. De winter valt in!

De wolk bevindt zich laag in de stratosfeer, zo’n 200 kilometer boven het oppervlak van de maan. De wolk is qua dichtheid vergelijkbaar met mist op aarde en bestaat uit ijsdeeltjes die waterstof, koolstof en stikstof bevatten. “Toen we naar de gegevens keken, sprong deze ijswolk meteen in het oog,” vertelt onderzoeker Carrie Anderson.

Deze ijswolk werd in 2012 op de zuidpool van Titan gespot. Het is een kleintje in vergelijking met de ijswolk die wetenschappers nu hebben ontdekt. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

Deze ijswolk werd in 2012 op de zuidpool van Titan gespot. Het is een kleintje in vergelijking met de ijswolk die wetenschappers nu hebben ontdekt. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / Space Science Institute.

Winter
De wolk is slechts één van de veranderingen die momenteel op Titan plaatsvindt. Er gebeurt namelijk van alles. En dat komt door de wisseling van de seizoenen; iets wat op Titan ongeveer één keer in de 7,5 aardse jaren gebeurt. Momenteel valt op de zuidpool de winter in en voor het eerst zijn we daar dankzij Cassini getuige van.

Ontstaan
De ijswolken op Titan ontstaan op een andere manier dan de bekende wolken op aarde. Op aarde ontstaan buien doordat water afkomstig van het oppervlak verdampt en op grotere hoogte condenseert. De ijswolken op Titan ontstaan hoger in de atmosfeer en door toedoen van andere processen. Circulatie in de atmosfeer brengt gassen van de warme pool naar de koude pool (de pool waar het winter is of aan het worden is). Op de koude pool zakt de warme lucht. De dalende gassen – een mix van smog-achtige koolwaterstoffen en chemische stoffen met daarin stikstof – stuiten op steeds koudere temperaturen. Omdat de verschillende gassen bij verschillende temperaturen condenseren, ontstaan er op verschillende hoogten wolken.

K-k-koud!
Uit eerdere gegevens die Cassini verzamelde, blijkt dat de temperatuur op de zuidpool van Titan lager is dan -150 graden Celsius. De nieuwe ijswolk ontstond in de stratosfeer, waar het nog kouder is.

Cassini arriveerde in 2004 bij Saturnus. Toen was het hartje winter op de noordpool van Titan. Na enige tijd werd het daar lente en verdwenen de ijswolken die Cassini hier bij aankomst zag en verschenen die ijswolken op de zuidpool. “De seizoensgebonden veranderingen op titan blijven ons prikkelen en verrassen,” vertelt onderzoeker Scott Edgington. “De winter in zien vallen op Titan is heel opwindend,” vindt onderzoeker Robert Samuelson.