hitler

Nieuw onderzoek toont aan dat de Tweede Wereldoorlog zelfs decennia nadat deze is afgelopen nog invloed uitoefent op de mentale en fysieke gezondheid van mensen. Zo blijken ouderen die de oorlog van dichtbij meemaakten een grotere kans te hebben op diabetes en depressie. Ook zijn ze doorgaans ontevredener met hun leven en is de kans dat ze getrouwd zijn, kleiner.

Er is ontzettend veel onderzoek gedaan naar de Tweede Wereldoorlog zelf. Maar slechts heel weinig naar de effecten die een oorlog van deze omvang op heel lange termijn op burgers heeft. Een nieuw onderzoek brengt daar verandering in.

Het onderzoek
De onderzoekers bestudeerden de gegevens van 20.000 ouderen, afkomstig uit twaalf verschillende Europese landen, waaronder Nederland. Sommige ouderen woonden in een land dat onder de oorlog te lijden had gehad. Andere ouderen hadden weinig van de Tweede Wereldoorlog meegekregen. De onderzoekers bestudeerden onder meer de financiële toestand en gezondheid waar de ouderen later in hun leven mee te maken hadden.

Effecten
Al snel werd duidelijk dat de oorlog zijn sporen na had gelaten. Zo bleken ouderen die in een land leefden dat onder de oorlog te lijden had gehad (bijvoorbeeld doordat er te weinig eten was of ze hun huis kwijt raakten) drie procentpunten meer kans te hebben op diabetes dan ouderen die de oorlog niet van dichtbij hadden meegemaakt. De kans op depressie bleek voor deze ouderen zelfs 5,8 procentpunten groter te zijn. Ook de kans op hartziekten was groter. En omdat tijdens de oorlog veel mannen sneuvelden, nam de kans dat vrouwen in voormalige oorlogslanden konden trouwen, af. Vandaar dat ook de kans dat overlevenden van de oorlog trouwden, kleiner was. De oorlog liet ook een hoop kinderen zonder vaders achter. Dat resulteerde in lagere opleidingsniveaus.

De Tweede Wereldoorlog

De oorlog resulteerde in de dood van drie procent van de wereldbevolking. In Europa kwamen 39 miljoen mensen om, de helft burgers.

Zware gevechten
Een andere opvallende conclusie is dat mensen die tijdens de oorlog zware gevechten meemaakten op lange termijn niet meer nadelige gevolgen daarvan ondervonden dan mensen die de oorlog wel meemaakten, maar niet in een gebied leefden waar zware gevechten plaatsvonden. Alleen de kans op depressies vormt hierop een uitzondering. De mensen die zware gevechten meemaakten, hadden een veel grotere kans op depressie dan mensen die de oorlog wel meemaakten, maar niet bij de zware gevechten betrokken waren.

Sociale klasse
De onderzoekers keken ook welke sociale klasse de meeste hinder ondervond van de oorlog. “Hoewel een gebeurtenis van deze omvang alle sociale klassen in Europa raakt, suggereert ons bewijs dat de ernstigste effecten van de oorlog de laatste decennia het meest voelbaar waren in de middenklasse, op de voet gevolgd door de lagere klasse,” aldus onderzoeker James Smith.

“Oorlog heeft heel veel opmerkelijke consequenties,” merkt onderzoeker Iris Kesternich op. “Maar het heeft ook invloed op de gezondheid en het welzijn van de overlevenden gedurende de rest van hun leven.” Onderzoeker Bettina Siflinger voegt toe: “Het is belangrijk dat we deze informatie over de overlevenden van oorlogen verzamelen, omdat we zo dit lijden op lange termijn beter kunnen begrijpen.” Smith: “Wanneer we enkel direct na de oorlog de kosten van een oorlog in kaart brengen, onderschatten we de complete kosten van een oorlog enorm.”