wolharige mammoet

Lang voordat de allerlaatste wolharige mammoet op aarde doodging, hadden de mammoeten al flink aan genetische diversiteit moeten inleveren. Dat blijkt uit een onderzoek naar het genoom van de wolharige giganten.

Onderzoekers hebben de eerste twee compleet in kaart gebrachte genomen van wolharige mammoeten met elkaar vergeleken. De ene mammoet in kwestie leefde zo’n 4300 jaar geleden. De andere liep 44.800 jaar geleden in Siberië rond. De ‘jonge’ mammoet vertoont veel minder genetische variaties dan de ‘oude’ mammoet. Dat wijst erop dat de 4300 jaar oude mammoet in een heel kleine populatie leefde waarbinnen inteelt plaatsvond.

Het genoom van een individu is eigenlijk niets anders dan een mozaïek van stukjes DNA die deze van een groot aantal voorouders heeft gekregen. Dat betekent dat één genoom ons veel kan vertellen over de historie van de soort. Op basis van de genomen die de onderzoekers nu hebben bestudeerd, kunnen ze stellen dat de populatie wolharige mammoeten zo’n 250.000 tot 300.000 jaar geleden een flinke klap opliep. Onduidelijk is wat de wolharige mammoeten precies is overkomen, maar hun aantallen moeten flink zijn teruggelopen. Aan het eind van het laatste glaciaal volgde een nog hardere klap: de aantallen liepen opnieuw sterk terug en de wolharige mammoet kon zich niet herstellen.

“Het in kaart brengen van de genomen van uitgestorven dieren geeft ons niet alleen een beter begrip van de biologie en geschiedenis van deze soorten, maar voorziet ons ook van belangrijke informatie over hoe en waarom soorten over het algemeen uitsterven,” benadrukt onderzoeker Love Dalén. Tegelijkertijd is het niet gemakkelijk om het genoom van dieren die lang geleden leefden in kaart te brengen. In de meeste gevallen rest er weinig meer dan gefragmenteerd, beschadigd en door microben en sedimenten aangetast DNA. De onderzoekers moesten dan ook flink zoeken alvorens ze erin slaagden om twee goede DNA-monsters van wolharige mammoeten te vinden. “Alleen door genomen van zeer hoge kwaliteit te genereren konden we zeer oude veranderingen in de omvang van de populatie detecteren en twee significante ineenstortingen in de geschiedenis van de mammoet onthullen,” stelt onderzoeker Eleftheria Palkopoulou.