Ze weten niet alleen te overleven, maar planten zich tevens voort én doen hun werk.

Dat kunnen onderzoekers van de Wageningen Universiteit concluderen. Ze baseren zich op experimenten met een grondsoort die afkomstig is van NASA en ongeveer gelijk is aan de bodem op Mars.

Bemande missie
Velen dromen ervan: een bemande missie naar Mars. Maar daar zitten nogal wat haken en ogen aan. Zo is de vraag hoe astronauten eenmaal op Mars aangekomen aan vers voedsel kunnen komen. Er is eigenlijk maar één optie: ze moeten het zelf gaan verbouwen. Maar is de Marsgrond daarvoor geschikt? Onderzoeker Wieger Wamelink doet daar al enige tijd onderzoek naar en verbouwde reeds tien verschillende groenten – zoals aardappelen, bonen, erwten, wortels, tuinkers en rucola – op een nagebootste Marsgrond én toonde aan dat je die groenten met een gerust hart kunt eten.

En nu is Wamelink weer een stapje verder gegaan. Hij heeft gekeken of ook wormen – die een cruciale rol spelen in onze bodem (zie kader) – in de nagebootste Marsgrond kunnen gedijen.

Het belang van wormen
Wormen zijn belangrijk voor een gezond bodemleven op aarde (en dus waarschijnlijk ook op andere hemellichamen). Ze leven van dode plantenresten die ze in de bodem onderwerken en opeten. Hun uitwerpselen bevatten nog steeds organisch materiaal dat door bacteriën verder kan worden afgebroken en waardoor meststoffen als stikstof, fosfor en kalium vrijkomen, die weer goed zijn voor de plantengroei. Wormen zorgen bovendien voor een goede beluchting van de bodem, doordat ze gangetjes graven.

Wamelink vulde een aantal potten met een nagebootste Marsbodem en een controle-bodem (schoon zilverzand). Aan beide bodems voegde hij organisch materiaal (dode planten) toe en aan een deel van de potten werd bovendien varkensmest toegevoegd. Er werd wat rucola-zaad gezaaid en zodra dat ontkiemde werden de wormen aan de bodems toegevoegd.

De resultaten
“Ook zonder te meten, is duidelijk dat mest de groei stimuleert en dat de wormen hun werk doen,” stelt Wamelink. “Dat toevoegen van mest helpt, is natuurlijk niet onverwacht, maar dat het beter werkt op de Marsbodem-simulant dan op onze aardse controle is verrassend.”

Voortplanting
De wormen bleken dus prima te gedijen in de Marsgrond en bovendien hun werk te doen. En dat niet alleen: ze plantten zich ook voort. In de Marsbodem trof Wamelink twee jonge wormpjes aan.

Drainage
Dat wormen functioneren in een nagebootste Marsbodem is goed nieuws. Hun aanwezigheid kan namelijk een uitdaging die het verbouwen van groenten in een Marsbodem met zich meebrengt, oplossen. Eén van de bottlenecks als het gaat om het verbouwen van groente op een Marsbodem is dat die bodem goed nat, maar niet te nat moet worden gehouden. “Door de inzet van wormen kunnen we deze problemen oplossen,” denkt Wamelink. En wel doorat de wormen met hun gangetjes voor drainage op kleine schaal zorgen.

Straling
Wie in gedachten al wormen rond ziet kruipen op het oppervlak van Mars moet zijn beeld ietsje bijstellen. Het is zeer onwaarschijnlijk dat we gewassen op het Marsoppervlak gaan verbouwen, omdat dit oppervlak continu geteisterd wordt door gevaarlijke straling. Kassen op Mars zullen dan ook waarschijnlijk ondergronds moeten worden aangelegd.

Het onderzoek van Wamelink heeft niet alleen implicaties voor toekomstige Marsreizigers. De bevindingen kunnen ook van pas komen voor aardbewoners. Zo wijzen de onderzoekers erop dat Mars en de maan een beetje woestijn-achtig zijn. Door te achterhalen hoe we daar gewassen kunnen verbouwen, kunnen we wellicht ook in woestijnen op aarde wat groen gaan brengen.