sahara

Tegenwoordig zijn ze bedekt met een dikke laag zand, maar ooit moeten er in de Sahara drie enorme riviersystemen zijn geweest. En die rivieren hebben een cruciale rol gespeeld in de evolutie van onze soort: ze vormden ‘groene gangen’ die onze voorouders gebruikten om het zuidelijke deel van Afrika te verlaten en het Mediterrane gebied binnen te gaan.

Diverse onderzoeken hebben aangetoond dan onze voorouders op een gegeven moment Afrika verlieten en zich richting het veel groenere Mediterrane gebied begaven. Lang was onduidelijk hoe die migratie – dwars door de Sahara – precies in zijn werk ging. Een nieuw onderzoek in het blad PLoS ONE schept wat meer duidelijkheid.

Klimaat
De onderzoekers simuleerden het klimaat dat zo’n 100.000 tot 130.000 jaar geleden in Afrika heerste. Zo kregen ze onder meer een beeld van de moessons in dit gebied. Een groot deel van de regen bleek op bergen in de Sahara neer te komen. En simulaties laten zien dat dat water van de bergen afstroomde en zeker drie grote rivieren vormde.

De drie riviersystemen in de Sahara. Afbeelding: Coulthard TJ, Ramirez JA, Barton N, Rogerson M, Brücher T (2013) Were Rivers Flowing across the Sahara During the Last Interglacial? Implications for Human Migration through Africa. PLoS ONE 8(9): e74834. doi:10.1371/journal.pone.0074834.

De drie riviersystemen in de Sahara. Afbeelding: Coulthard TJ, Ramirez JA, Barton N, Rogerson M, Brücher T (2013) Were Rivers Flowing across the Sahara During the Last Interglacial? Implications for Human Migration through Africa. PLoS ONE 8(9): e74834. doi:10.1371/journal.pone.0074834.

Honderd kilometer breed
Eén van de riviersystemen moet zeker 100 kilometer breed zijn geweest en het hele jaar door water hebben bevat. Ook stellen de onderzoekers dat zich in het noordoostelijke deel van het huidige Libië enorme meren en moeraslanden hebben bevonden die samen een oppervlak van zo’n 70.000 vierkante kilometer besloegen.

De onderzoekers vermoeden dat de meest westelijke van de drie rivieren onze voorouders richting Europa leidde. “Het is opwindend om te bedenken dat zich 100.000 jaar geleden drie enorme rivieren een 1000 kilometer lange weg baanden, door de Sahara-woestijn, richting het Mediterrane gebied en dat onze voorouders wellicht langs deze rivieren liepen,” stelt onderzoeker Tom Coulthard. De rivieren moeten de reis door de Sahara aanzienlijk aantrekkelijker hebben gemaakt en de mensen tijdens hun reis van voedsel en water hebben voorzien.