De aarde warmt op, maar de hoeveelheid zee-ijs op Antarctica neemt toe. Hoe kan dat toch? Onderzoeker denken er nu uit te zijn.

Het zee-ijs op Antarctica neemt al sinds satellieten het gebied in de gaten gingen houden (1979) toe. Maar de snelheid waarmee het zee-ijs in oppervlak groeit is tussen 2000 en 2014 bijna vervijfvoudigd. Hoe kan dat toch? Je zou toch verwachten dat de hoeveelheid zee-ijs door toedoen van de opwarming van de aarde alleen maar afneemt (iets wat we wel op de Noordpool zien gebeuren).

Records
In 2013 en 2014 verbrak het zee-ijs op Antarctica alle records. In 2015 werd een keertje geen record gebroken. Ondertussen worden ook op de Noordpool records verbroken, maar daar juist doordat er steeds minder zee-ijs te vinden is.

IPO
Wetenschappers hebben zich nu over dat vraagstuk gebogen en kunnen een schuldige aanwijzen. Het heeft alles te maken met de Interdecadale Pacifische Oscillatie (IPO). IPO kent twee fasen: negatief en positief. Een negatieve IPO wordt gekenmerkt door watertemperaturen in het tropische oostelijke deel van de Stille Oceaan die – gemeten over een periode van twee decennia – lager liggen dan gemiddeld. Die lager dan gemiddelde temperaturen van het water veranderen de tropische neerslag, wat weer resulteert in grote veranderingen in de winden die tot Antarctica reiken. Een belangrijk gevolg is een krachtig lagedrukgebied voor de kust van Antarctica (Amundsen Sea Low). Winden die aan de westzijde van dit gebied gegenereerd worden, blazen zee-ijs richting het noorden (dus weg van Antarctica) en dragen zo bij aan een groter met zee-ijs bedekt oppervlak.

Negatieve fase
De IPO is volgens de onderzoekers in 1999 overgegaan op de negatieve fase. En modellen suggereren dat die overgang een kettingreactie op gang heeft gebracht die van invloed is op de vorming van zeeijs op Antarctica. In dit geval begon de hoeveelheid zee-ijs dus snel toe te nemen.

Natuurlijke variatie
Die toename staat dus niet haaks op berichtgeving omtrent de opwarming van de aarde, maar is het gevolg van natuurlijke fluctuaties in het klimaat, zo stellen de onderzoekers. “Het klimaat dat we tijdens een gegeven decennium ervaren is een combinatie van van nature voorkomende variaties en de reactie van onze planeet op een toename aan broeikasgassen,” legt onderzoeker Gerald Meehl. “Het is nooit het één of het ander, maar een combinatie, dat is belangrijk om te weten.”

De onderzoekers vermoeden dat de IPO in 2014 weer een verandering begon door te maken: van negatief naar positief. Dat zou wel eens invloed kunnen hebben op de hoeveelheid zee-ijs op Antarctica. “Als de IPO positief wordt, kan de toename van de hoeveelheid zee-ijs op Antarctica wel eens afvlakken en in het komende decennium misschien zelfs gaan afnemen,” stelt Meehl.