Als de mondiale temperatuur met twee graden Celsius stijgt, blijft er niet veel van het Arctisch zee-ijs over.

In het Parijse klimaatakkoord hebben landen met elkaar afgesproken er alles aan te doen om de opwarming van de aarde tot 2 graden Celsius te beperken. Toch liggen we op dit moment alles behalve op schema. “Hoogstwaarschijnlijk zal in september al het Arctische zee-ijs verdwijnen als de aarde tussen de 2 en 2,5 graden opwarmt,” voorspelt onderzoeker Won Chang. “Maar het beperken van de opwarming tot 2 graden Celsius is mogelijk niet voldoende om een ijsvrije Noordelijke IJszee te voorkomen.”

Arctisch zee-ijs
Het Arctische zee-ijs is een laag ijs dat op de Noordelijke IJszee en omliggende zeeën rust. Tijdens de lente en zomer smelt een deel van het zee-ijs, om tijdens de herfst en winter weer te bevriezen. Het resulteert in een jaarlijks zee-ijsminimum en een jaarlijks zee-ijsmaximum. De minimale hoeveelheid zee-ijs wordt tegen het einde van de zomer (september) gemeten. Historisch gezien is september namelijk de maand waarin er het minste zee-ijs op de Noordelijke IJszee rust. “Onderzoekers gebruiken september als maatstaf omdat dit de overgangsperiode tussen zomer en winter in het Noordpoolgebied is,” legt Chang uit. “Het ijs neemt af van juni tot september. Vanaf september begint het ijs aan een nieuwe seizoenscyclus en neemt de hoeveelheid toe.” De maximale hoeveelheid zee-ijs wordt vervolgens tegen het einde van de winter (maart) in kaart gebracht.


IJsvrij
Maar de hoeveelheid ijs dat in september wordt gemeten neemt al jaren af. Het zee-ijsminimum van 2018 ging de boeken in als het op zes na kleinste ijsminimum in bijna 40 jaar tijd. “Wat is het omslagpunt?” Vraagt Chang zich hardop af. “Met hoeveel graden moet het wereldwijd minimaal opwarmen waardoor er in september geen Arctische zee-ijs meer is?” De onderzoekers pasten een nieuwe statistische methode toe op verschillende klimaatmodellen en kwamen tot een nieuwe conclusie. Als de wereldwijde temperatuur met ‘slechts’ 1,5 graden Celsius opwarmt is er een kans van 6 procent dat de Noordelijke IJszee in de zomer volledig ijsvrij wordt. Die kans neemt echter toe met 28 procent als de aarde 2 graden Celsius boven de pre-industriële niveaus uitkomt.

Gevolgen
Als het zee-ijs volledig wegkwijnt in de zomerperiode heeft dit grote gevolgen. Hoe minder zomers zee-ijs er namelijk in het Noordpoolgebied is, hoe langer het duurt voordat er weer voldoende ijs is aangegroeid voor de poolwinter. En dit is slecht nieuws voor arctische dieren zoals zeehonden en ijsberen. Zij zijn afhankelijk van het zee-ijs voor de jacht en om hun jongen op groot te brengen.

Dat het Noordpoolgebied gevoelig is voor klimaatverandering constateerden wetenschappers al eerder. Zo warmt deze regio bijna twee keer sneller op dan de rest van de aarde, waardoor de gevolgen van klimaatverandering hier goed zichtbaar zijn. De vraag is nu wanneer die eerste zee-ijsvrije september zich precies zal aandienen. En mogelijk is dat eerder dan je misschien denkt. Zo voorspelden onderzoekers in een andere studie dat als we onverminderd doorgaan met het uitstoten van broeikasgassen, er een grote kans is de Noordelijke IJszee al rond 2030 in september volledig ijsvrij zal zijn.