Met elke graad die de aarde opwarmt, smelt zo’n 4 miljoen vierkante kilometer permafrost.

Dat concluderen onderzoekers van de universiteit van Leeds, Exeter en het Met Office in het blad Nature Climate Change. Het onderzoek toont aan dat permafrost veel gevoeliger is voor de opwarming van de aarde dan gedacht: door toedoen van het veranderende klimaat zou zo’n 20 procent meer permafrost ontdooien dan eerder werd aangenomen.

Observaties en klimaatmodellen
De onderzoekers keken naar de veranderingen die permafrost op dit moment ondergaat en in hoeverre die veranderingen te herleiden zijn naar hogere temperaturen. Die observaties geven een beeld van hoe het permafrost op de huidige temperatuur reageert. Maar naar verwachting zal de temperatuur wereldwijd nog veel verder stijgen. En hoe gaat het permafrost daar dan op reageren? De onderzoekers simuleerden – op basis van de waargenomen veranderingen die het permafrost nu reeds ondergaat – verschillende klimaatscenario’s en keken wat deze met de distributie van het permafrost deden.

Klimaatakkoord

Vorig jaar ondertekenden tal van landen het klimaatakkoord van Parijs. In dat akkoord stellen de landen dat de opwarming van de aarde in het jaar 2100 niet boven de 2 graden Celsius (ten opzichte van pre-industriële temperaturen) mag uitkomen. En de landen beloven te streven naar een opwarming van niet meer dan 1,5 graad Celsius. Het klimaatakkoord is in feite niet meer dan een goed voornemen: de belofte ligt er, maar nu moet deze nog waargemaakt worden.

40 procent
De onderzoekers simuleerden bijvoorbeeld een scenario waarin de opwarming van de aarde beperkt blijft tot 2 graden Celsius (ten opzichte van pre-industriële tijden). In dat geval bleek meer dan 40 procent van het permafrost dat vandaag de dag op aarde te vinden is, te smelten. Wanneer het lukt om de opwarming te beperken tot 1,5 graad, blijkt er 2 miljoen vierkante kilometer permafrost van de ondergang gered te worden. “Het halen van de ambitieuze klimaatdoelen van het akkoord in Parijs kan het verlies beperken,” stelt onderzoeker Sarah Chadburn. “En voor het eerst hebben we berekend hoeveel permafrost er dan gered kan worden.”

Nog hogere temperaturen
Het redden van het permafrost is uitermate belangrijk. Want smeltend permafrost kan ervoor zorgen dat de temperaturen op aarde nog hoger uitvallen. Hoe zit dat? Permafrost is grond die minstens twee jaar op rij een temperatuur heeft die onder de 0 graden Celsius ligt. In die bevroren grond zit veel organisch materiaal dat – doordat alles bevroren is – niet vergaat. En in dat organisch materiaal zit weer veel CO2 opgeslagen. Als het permafrost ontdooit, krijgt de tand des tijds weer grip op het organisch materiaal: het vergaat. En dan komt het CO2 dat in het organisch materiaal zit opgeslagen, vrij. Naar schatting herbergt het permafrost wereldwijd meer koolstof dan momenteel in de atmosfeer te vinden is.

Wankelende steden
Het smeltende permafrost kan ook grote gevolgen hebben voor de mensen die op dit permafrost wonen (dat zijn er naar schatting zo’n 35 miljoen). Als het permafrost ontdooit, kunnen de gebouwen die op het permafrost gebouwd zijn, letterlijk gaan wankelen.

Dat permafrost last heeft van hogere temperaturen zien we onder meer in het Noordpoolgebied. Dit gebied warmt zo’n twee keer sneller op dan de rest van de aarde en grote stukken permafrost zijn daar reeds aan het ontdooien.