Chemicaliën die al in de jaren zeventig verboden werden, blijken zich op te houden in vlokreeften die in de diepste oceaantroggen wonen.

Dat hebben onderzoekers ontdekt. Ze bestudeerden vlokreeften in de Marianen- en Kermadec-trog. Beide troggen zijn meer dan 10.000 meter diep. De één bevindt zich in het westelijke deel van de Stille Oceaan. De ander is in diezelfde oceaan te vinden, maar dan zo’n 7000 kilometer verderop.

PCB’s en PBDE’s
De vlokreeften bleken zeer hoge concentraties persistente organische verontreinigende stoffen te bevatten, zo schrijven de onderzoekers. Het gaat dan bijvoorbeeld om polychloorbifenylen (PCB’s) – vaak gebruikt voor elektroisolatie – of polygebromeerde difenylethers (PBDE’s) – veelvuldig gebruik als vlamvertrager. Het gebruik van PCB’s werd in de jaren zeventig verboden. Maar de stoffen – die vrijkwamen door ongelukjes in fabrieken of weglekten van vuilstortplaatsen – vergaan maar langzaam en kunnen decennia in de natuur rondwaren.

WIST JE DAT…

…het zelfs in de Marianentrog lawaaiig is? Luister zelf maar!

Niet zo ongerept
“We zien de diepe oceaan vaak nog als dit afgelegen en ongerepte gebied dat veilig is voor menselijk handelen, maar ons onderzoek toont aan dat dit – helaas – niet klopt,” stelt onderzoeker Alan Jamieson. Sterker nog: de concentratie vervuilende stoffen die in de vlokreeften werd aangetroffen is vergelijkbaar met de vervuiling in de Suruga-baai. “Eén van de meest vervuilde industriële regio’s langs het noordwestelijke deel van de Stille Oceaan.”

De route
Hoe zijn de vervuilende stoffen in deze diepe troggen terecht gekomen? Ze liftten mogelijk mee op plastic afval of dode dieren die naar de bodem van de zee zakten. Die dode dieren – en kleine stukjes plastic – worden dan weer gegeten door vlokreeften en andere organismen die op grote diepte leven. Deze vlokreeften – met de vervuilende stoffen in hun lijf – staan vervolgens weer op het menu van grotere organismen. “We weten nog niet wat dit (de aanwezigheid van deze vervuilende stoffen in organismen in diepe troggen, red.) betekent voor het ecosysteem en het zal een hele uitdaging zijn om dat te begrijpen.”

De onderzoekers wijzen erop dat de concentraties vervuilende stoffen op grote diepte in de atmosfeer veel hoger liggen dan aan het oppervlak. Dat komt doordat de vervuilende stoffen zich door de voedselketen heen opeenstapelen. “Dit onderzoek laat zien dat het diepe deel van de oceaan zeer nauw verbonden is met het water aan het oppervlak,” stelt Jamieson. “We zijn er – als het om de diepe oceaan gaat – heel goed in om te denken: uit het oog, uit het hart. Maar we kunnen het ons niet veroorloven om hier onze ogen voor te sluiten.”