Wetenschappers waarschuwen dat het zika-virus een pandemie kan worden. Dit is een epidemie op wereldwijde schaal. Het zika-virus is een flavivirus dat zikakoorts veroorzaakt. De risico’s zijn vooral groot voor zwangere vrouwen en hun ongeboren kinderen, daar zij geboren worden met een grotere kans op kleine hersenen.

Amerikaanse onderzoekers schrijven in het vakblad Journal of the American Medical Association dat er snel actie genomen moet worden om te voorkomen dat het zika-virus wereldwijd opduikt. Op dit moment zijn al duizenden mensen besmet in circa twintig landen, waaronder in Brazilië, Thailand en Suriname. Ook is het virus op diverse eilanden gevonden, waaronder op Curacao, de Kaapverdische eilanden en op de Malediven.

Verschil tussen een pasgeboren kind met en zonder microcefalie.

Verschil tussen een pasgeboren kind met en zonder microcefalie.

In het stuk in het vakblad beweren onderzoekers Daniel R. Lucey en Lawrence O. Gostin dat de Wereldgezondheidsorganisatie gefaald heeft door niet snel genoeg te reageren op de recente Ebola-crisis. Had deze organisatie wel sneller stappen gezet, dan zouden duizenden mensen niet gestorven zijn aan deze ziekte. De geschiedenis zou zich nu kunnen herhalen.

PHEIC-verklaring
Een belangrijke stap is dat het zika-virus de verklaring ‘Public Health Event of International Concern’ (PHEIC) krijgt. “Het afkondigen van een PHEIC betekent dat er internationale aandacht ontstaat voor het zika-virus”, schrijven Mr Lucey en Mr Gostin. “Ook komt er op die manier meer geld vrij voor onderzoek naar het virus.”

Denguemug
Het zika-virus is in 1947 ontdekt in Oeganda en wordt verspreid door de denguemug. Deze mug is een overbrenger van meer ziekten, waaronder de gele koorts, dengue, Riftdalkoorts en het Chikungunya-virus. De mug komt in alle tropische gebieden voor, maar kan niet overleven in koude gebieden. De eitjes zijn namelijk niet bestand tegen winterse omstandigheden.

Mogelijk pas over tien jaar een vaccin
Op dit moment is er nog geen vaccin tegen het virus. Wie het zika-virus oploopt, is aangewezen op paracetamol als wondermiddel. Het goede nieuws is dat wetenschappers van de universiteit van Texas momenteel bezig zijn met de ontwikkeling van een medicijn. Zij zijn afgereisd naar Brazilië om monsters te verzamelen, die vervolgens geanalyseerd worden in streng beveiligde laboratoria in Texas. Toch kan het nog tien jaar duren voordat er een daadwerkelijk vaccin is.

Microcefalie
Het is terecht dat mensen bang zijn voor het virus, vindt professor Scott Weaver van het Institute for Human Infections and Immunity. “Als de foetus geïnfecteerd wordt, dan kan er microcefalie ontwikkelen”, zegt Weaver tegen de BBC. Microcefalie is een afwijking van het centrale zenuwstelsel, waarbij de schedelomvang te klein is. Er is dan vaak ook sprake van een verstandelijke beperking. “Soms kan microcefalie fataal zijn voor een kind.”

Angst voor een pandemie
Het is een feit dat er sprake is van een ongeremde bevolkingsgroei, waardoor infectieziekten makkelijker verspreid worden. Een pandemie ligt altijd op de loer, vooral wanneer er geen geschikt vaccin of medicatie is. “We reageren gelukkig nog snel genoeg op dergelijke ziekten en tot nu toe is het gelukt om op tijd de juiste middelen in te zetten om een pandemie te voorkomen,” zegt Henk Hilderink van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in een interview met Scientias.nl. De vraag blijft: wat als er een ziekte ontstaat waarvoor dit niet op tijd lukt? “Infectieziekten, die nu nog eenvoudig behandeld kunnen worden, kunnen hierdoor weer de kop op steken, als blijkt dat de antibiotica die we hebben niet meer werken. Maar welke infectieziekte en in welke mate deze problemen kan geven, is (nog) niet te voorspellen.”