w49b

Waarnemingen van Chandra wijzen erop dat zich in een bijzonder supernovarestant het jongste zwarte gat van ons sterrenstelsel bevindt. Het zou door een zeer zeldzame explosie tot stand zijn gekomen.

Het supernovarestant – met de naam W49B – bevindt zich op zo’n 26.000 lichtjaar van de aarde. NASA’s Chandra X-Ray Observatory bestudeerde het object en ontdekte iets bijzonders. “Een exemplaar zoals W49B hebben we nog niet in ons sterrenstelsel aangetroffen,” vertelt onderzoeker Laura Lopez. “Het lijkt erop dat de ster zijn leven op een heel bijzondere manier beëindigd heeft.”

Anders dan anders
Wanneer een ster normaal gesproken door zijn brandstof heen is, stort het binnenste deel in. Dat roept een kettingreactie op die uiteindelijk resulteert in een supernova-explosie. De meeste van deze explosies zijn symmetrisch: het stellaire materiaal schiet min of meer evenredig in alle richtingen weg. Maar bij W49B gaan dingen anders. Bij deze supernova-explosie haastte materiaal bij de polen zich veel sneller weg dan materiaal bij de evenaar. En daardoor heeft het supernovarestant ook een beetje een opmerkelijke vorm gekregen. “W49B is veel langer en elliptischer dan de meeste andere restanten,” vertelt onderzoeker Enrico Ramirez-Ruiz.

De elementen in W49B. In paars: ijzer. In blauw: silicium. Afbeelding: NASA / CXC / MIT / L.Lopez et al. / Palomar / NSF / NRAO / VLA.

De elementen in W49B. In paars: ijzer. In blauw: silicium. Afbeelding: NASA / CXC / MIT / L.Lopez et al. / Palomar / NSF / NRAO / VLA.

Elementen
En ook de elementen die de onderzoekers in het supernovarestant aantroffen, zijn bijzonder. Zo vonden ze bijvoorbeeld in slechts de helft van het restant ijzer, terwijl elementen als zwavel en silicium wel door het hele restant terug te vinden waren. Het wijst allemaal op een asymmetrische supernova-explosie, zo schrijven de onderzoekers in het blad Astrophysical Journal.

Maar ook in andere opzichten blijkt W49B bijzonder te zijn. De meeste massieve sterren die exploderen laten een dichte, draaiende kern achter: een neutronenster. Maar die konden de onderzoekers in W49B niet vinden. Het wijst erop dat zich in dit supernovarestant geen neutronenster, maar een zwart gat heeft gevormd. “Als dat het geval is, biedt ons dat de unieke mogelijkheid om een supernova verantwoordelijk voor het creëren van een jong zwart gat te bestuderen,” stelt onderzoeker Daniel Castro.