Misschien moeten we wat minder streng zijn voor onszelf.

Daarvoor pleiten onderzoekers in het blad Astrobiology. Hun pleidooi heeft de veelzeggende titel ‘Searching for Life on Mars Before It Is Too Late‘ gekregen en stelt dat het hoog tijd wordt om de regels die ons nu de toegang tot zogenoemde ‘Special Regions’ op Mars ontzeggen, opzij te zetten.

Poetsbeleid

Marsrovers worden vanzelfsprekend gesteriliseerd voor ze de ruimte ingaan. Zo moet voorkomen worden dat ze aardse levensvormen naar Mars brengen. Maar zelfs grondig schoongemaakte rovers als Curiosity en de aanstormende Mars2020 mogen niet in de Special Regions landen. Ze zijn – volgens de huidige regels – niet schoon genoeg.

Wat zijn ‘special regions’?
‘Special regions’ op Mars zijn gebieden waar eventuele levensvormen van aarde – denk aan microben – zichzelf waarschijnlijk wel kunnen redden. In dergelijke regio’s mogen matig schoongemaakte marsrovers (zie kader) op dit moment niet komen. Want je weet maar nooit: voor hetzelfde geld lift op zo’n rover een microbe mee en zien we die aardse microbe en zijn nakomelingen jaren later (onterecht) aan voor buitenaards leven. Dergelijk blamages moeten vanzelfsprekend voorkomen worden.

Buitenaards leven
Tegelijkertijd zit strenge regelgeving omtrent deze ‘Special regions’ misschien wel de ontdekking van echt buitenaards leven in de weg, zo schrijven de onderzoekers. Want juist in deze gebieden zou je toch eventueel buitenaards leven verwachten? En daarom – zo stellen de onderzoekers – moeten we deze regelgeving aan de kant schuiven en ook ‘minder schone’ rovers – zoals Curiosity of ExoMars toegang geven tot de ‘speciale regio’s’. Want als het gaat om de ontdekking van buitenaards leven op Mars, dringt de tijd. Er liggen serieuze plannen om in de komende decennia mensen naar Mars te sturen. En we moeten zorgen dat we eventuele ‘inheemse Martianen’ voor die tijd ontdekt hebben. Want zodra mensen voet op Mars zetten, is planetaire protectie eigenlijk ondenkbaar. Want mensen kun je niet steriliseren: de microben die in en op ons leven zijn van cruciaal belang voor een goed functioneren van ons lijf.

Race tegen de klok
“Wat we hier benadrukken, is dat de timing een probleem is,” zo schrijven de onderzoekers. “Als de komende 50 tot 70 jaar nog geen mensen naar Mars zouden gaan, zouden we het eens zijn met conservatieve benaderingen in de zoektocht naar Martiaans leven, maar bemande missies worden al gepland en gebudgetteerd en zullen binnen 20 jaar plaatsvinden. Het is zeer waarschijnlijk dat onze kinderen of kleinkinderen voetafdrukken van astronauten in het rode zand van Mars zien en op dat moment zal het te laat zijn om heel duidelijk de aard van echte inheemse Martianen te identificeren. Dat zou een enorm verlies zijn voor de wetenschap, omdat het belangrijkste doel van het verkennen van Mars het zoeken naar en vinden van leven op Mars (…) zou moeten zijn.”

Niet iedereen is het met de onderzoekers eens. In een ander paper – eveneens te vinden in Astrobiology – stellen onderzoekers dat niet zeker is dat de speciale regio’s de beste plekken zijn om op zoek te gaan naar Martiaans leven. Ook betwijfelen ze of de aanwezigheid van mensen direct zou leiden tot ‘besmetting’ van de speciale regios. Al met al zien deze onderzoekers dus geen noodzaak om ‘vieze’ marsrovers naar de speciale regio’s te sturen.