PSYCHOLOGIE  Stel: u wordt aangevallen door een man met één been. Hij gaat ervandoor met uw portemonnee en vertrouwen in de mens. Gelukkig pakt de politie direct daarna vijf mannen op. Eén ervan moet het met één been doen. Aan u de eer om uw overvaller uit de line-up te vissen. Makkie! Toch?

Ook al lijken de andere vier qua gezichtstrekken, bouw, houding en ogen op uw overvaller en vertoont de vijfde – op het ontbreken van een been na – geen enkele overeenkomst, dan nog zal u voor numero vijf kiezen. Heel vervelend als deze meneer bij nader inzien – net als de andere vier – de meest eerbiedwaardige burger van heel Nederland is.

Politie line-ups zijn vaker het mikpunt van kritiek geweest. Een helder beeld van de verdachte kan door vijf (onbekende) gezichten totaal overhoop worden gegooid. Grote vraag is dan ook: hoe kunnen de line-ups betrouwbaarder en eerlijker worden gemaakt? Op dit moment worden er in de Verenigde Staten en in Groot-Brittannië twee methoden gebruikt:
1. De politie verbergt het onderscheidende kenmerk van de verdachte (de moedervlek, de tatoeage, etc.) en vertelt het slachtoffer dat voor de line-up begint.
2. De politie gebruikt make-up of photoshop om ook de andere verdachten het specifieke kenmerk van de hoofdverdachte te geven.
Door deze methoden komen alle verdachten op één lijn te staan.

Maar werken die methodes? En zoja, welke werkt dan beter? Psycholoog Theodora Zarkadi zocht het uit. Ze liet 110 studenten iemand uit de line-up kiezen. De eerste keer werd het kenmerk van de hoofdverdachte weggewerkt. De tweede keer kregen de andere verdachten hetzelfde kenmerk dankzij Photoshop of make-up cadeau. Resultaat: de studenten identificeerden de hoofdverdachte met veel meer succes als de andere verdachten dezelfde kenmerken hadden gekregen: in 58 procent van de gevallen pikten de studenten de goede badguy uit de line-up. Bij de andere methode haalden de studenten slechts in 39 procent van de zware jongens uit de rij.

De resultaten kunnen de politie wereldwijd helpen om de zware jongens achter de tralies te krijgen. Belangrijkste gereedschappen zijn daarbij dus niet de handboeien of sirenes, maar make-up en Photoshop!