Ook in 2100 hebben wij mensen nog een dak boven ons hoofd nodig. Maar dat ziet er wel heel anders uit dan nu.

In de afgelopen duizenden jaren is het dak boven ons hoofd behoorlijk veranderd. Waar onze verre voorouders nog voornamelijk in grotten en later ook in tochtige tenten en hutten vertoefden, zoeken we ons heil tegenwoordig voornamelijk in betonnen structuren met – als het even kan – energielabel A. Het roept een interessante vraag op: hoe ziet het huis van de toekomst eruit?

Duurzaam en slim
Het blijft natuurlijk speculeren, maar wat daarbij wel min of meer vast lijkt te staan, is dat duurzaamheid en energiezuinigheid doorslaggevend zullen zijn voor zowel het ontwerp als de inrichting van het huis van de toekomst. Daarnaast mag je ook verwachten dat het huis van de toekomst over een zekere vorm van intelligentie beschikt en zo perfect in kan spelen op de behoeften van zijn bewoners.


Hout
Het huis van de toekomst is dus duurzaam en slim. Maar hoe trek je zo’n duurzaam en slim huis nu op? Wie zich in gedachten naar de bouwplaats van de toekomst verplaatst, zal daar zelden nog een betonmolen aantreffen. Het huis van de toekomst wordt namelijk opgetrokken uit duurzame materialen, zoals bijvoorbeeld..hout. Dit oeroude bouwmateriaal is de laatste decennia door het veelvuldig gebruik van waterdicht, vuurvast en oersterk beton een beetje uit zwang geraakt, maar heeft tal van voordelen. “De constructie verloopt sneller en is dus goedkoper,” zo vertelde Michael Ramage, verbonden aan het Centre for Natural Material Innovation aan Cambridge University en ontwerper van een heuse houten wolkenkrabber, een paar jaar geleden aan Scientias.nl. “En omdat hout zoveel lichter is dan beton zijn er veel minder vrachtwagens nodig om het te leveren: een vrachtwagen vol hout bevat net zoveel constructiemateriaal als vijf betonmixers.” Ook is het beter voor het milieu. “Zeker als je rekening houdt met de hoeveelheid CO2 die in hout zit opgeslagen.” Maar ook als je bedenkt dat zowel de productie van staal als beton behoorlijk wat CO2-uitstoot met zich meebrengt, om nog maar te zwijgen over het waterverbruik en het enorme zandtekort dat voornamelijk door de grote vraag naar beton en cement momenteel dreigt. Kortom: hout is beter voor klimaat en milieu, mits we het natuurlijk wel uit duurzaam beheerde bossen halen.

Een houten woning, gebouwd door Sustainer Homes.

Wie denkt dat zo’n houten huis een beetje terug naar af is, heeft het overigens mis. Nu al worden er prachtige houten, modulaire, zelfvoorzienende villa’s gebouwd die het comfort bieden dat we anno 2019 verwachten. Zo bouwt Sustainer Homes – winnaar van de ASN Bank Wereldprijs in 2015 – in Nederland momenteel houten woningen die 90% minder CO2-uitstoot met zich meebrengen dan een regulier, uit beton en staal opgetrokken gebouw. En als klap op de vuurpijl zijn ze ook nog minimaal energieneutraal en kunnen ze – doordat ze opgebouwd zijn uit modules, die weer bestaan uit precies passende elementen die door een computergestuurde frees uit duurzaam hout worden gezaagd – in zeer korte tijd worden gebouwd.

Het huis van de toekomst wordt dus opgetrokken uit duurzame materialen. Naast hout kun je dan ook denken aan bamboe. Of schapenwol (als isolatiemateriaal) of het recyclen van materialen als aluminium, plastic of zelfs betonpuin waar dankzij een Nederlandse innovatie CO2-neutraal cement van kan worden gemaakt..

WIST JE DAT…

…op dit moment meer dan 50% van alle zonnepanelen op woonhuizen niet het maximale uit de zon halen? Het is echter niet zo gemakkelijk om het zonnepaneel dat achterblijft aan te wijzen. Nederlandse ondernemers hebben daar iets op bedacht: SunData. Ze bouwen momenteel ’s werelds grootste zonne-energie opbrengst database en geven eigenaren van zonnepanelen op basis van die database een gratis indicatie hoe hun zonnepanelen het doen en waarschuwen wanneer er iets aan de hand is.

Energiebronnen
Met het gebruik van duurzame bouwmaterialen zet je al een grote stap richting een duurzaam huis. Maar echt duurzaam wordt je woning pas als je daarnaast kiest voor hernieuwbare energiebronnen. Zo worden de Sustainer Homes standaard voorzien van zonnepanelen, waardoor de woning energieneutraal is. Het huis van de toekomst gaat ongetwijfeld nog een stap verder en zal eigenhandig genoeg of zelfs meer energie opwekken dan het hele huis – inclusief alle elektrische apparaten – vereist. Daarvoor kan naast zonnepanelen ook een beroep gedaan worden op een zonneboiler of warmtepomp. Laatstgenoemde kan – in plaats van gas – ook gebruikt worden om te verwarmen. Geen overbodige luxe, want voor gas is geen plaats meer in het huis van de toekomst. Kijken we nog iets verder vooruit, dan zien we dat onze energie in de verre toekomst mogelijk zelfs uit zogenoemde bioreactors komt: microbiële systemen – bijvoorbeeld ingebouwd in de muren – die naast elektriciteit ook schoon water kunnen genereren.

Ontwerp
Het huis van de toekomst is dus zowel qua bouwmaterialen als energieverbruik zeer duurzaam. Maar hoe ziet het er nu uit? Heel wat architecten hebben zich al over die vraag gebogen en het resulteert in een breed scala aan ontwerpen. Op korte termijn voorzien de meesten een toekomst voor modulair bouwen – zoals Sustainer Homes nu al doet – maar ook voor de tiny houses en stedelijke tegenhangers daarvan: de micro-appartementen. Iets verder in de toekomst zien architecten torenhoge flats voor zich die geheel zelfvoorzienend zijn en eigenlijk een stadje op zichzelf vormen. Anderen zien het toekomstige huis – ook met het oog op klimaatverandering en de daarmee samenhangende zeespiegelstijging – eerder op het water drijven. Weer andere architecten denken dat het huis van de toekomst doordat mensen massaal naar de steden trekken, alwaar al spoedig een tekort aan bouwgrond ontstaat, genoodzaakt is om uit te wijken naar een plek onder het oppervlak. En ook onderzeese steden zijn al op de tekentafel verschenen; geheel omringd door glas wekken deze leefgemeenschappen met behulp van zonlicht en golven hun eigen energie op.

In Amsterdam verrijst momenteel al een drijvende woonwijk: Schoonschip genaamd. De woonwijk bestaat uit 30 woonboten die uit duurzame materialen worden opgetrokken, hun eigen energie opwekken, geen verwarming nodig hebben en voor 95% van hun watergebruik een beroep doen op regenwater. Afbeelding: Metabolic.

De keuken
Hoe het huis van de toekomst er ook uit gaat zien; voor we er daadwerkelijk in trekken, moet het worden ingericht. Dat begint natuurlijk met een keuken en badkamer. Hoewel er in de verre toekomst – denk aan 3D-printers waar het voedsel uitrolt of Star Trek-achtige voedselreplicatoren – misschien niet eens een keuken nodig is, lijkt het erop dat we de komende decennia nog niet zonder kunnen. Toch zal de keuken wel enige veranderingen ondergaan. Zo zullen velen van ons afscheid moeten nemen van hun gasfornuis en de kookplaat moeten omarmen. Gelukkig is dat laatste dankzij MAKUS geen straf; het bedrijf – dat in 2018 de Publieksprijs van de ASN Bank Wereldprijs won – werkt aan top design glasfornuizen: inductieplaten die niet saai zwart zijn, maar een hip ontwerp hebben en ook nog eens zo duurzaam mogelijk worden geproduceerd, bijvoorbeeld door het gebruik van organische inkten. Deze mooie glasfornuizen zijn op dit moment nog niet op de markt, maar dat is slechts een kwestie van tijd.

Een MAKUS glasfornuis. Afbeelding: MAKUS.

De keuken van de toekomst is bovendien dé plek om het al jaren in de lucht hangende Internet of Things te introduceren. Hierbij zijn alle apparaten in je huis met elkaar verbonden, waardoor je woning een stuk intelligenter wordt. Zo gaat de koffiemachine bijvoorbeeld al aan de slag als je wekker gaat en stuurt je koelkast je automatisch een boodschappenlijstje. Handig!

De badkamer
En ook in de badkamer kunnen nog wel wat duurzame slagen worden gemaakt. Bijvoorbeeld door te kiezen voor een Upfall Douche die tot wel 90% bespaart op water, energie en afvalwater. De Upfall Douche (en haar concurrenten) werken met een warmte-terugwinning-unit. Daardoor kunnen ze veel energie en CO2-uitstoot besparen.
En net als de keuken mag de badkamer nog wel wat intelligenter worden. Sterker nog: het is de uitgelezen plek om jouw gezondheid te monitoren. Denk aan een toilet dat direct je urine analyseert. Of een tandenborstel die op basis van je speeksel conclusies kan trekken over je gezondheid. Eventuele zorgen kunnen deze apparaten vervolgens direct met je huis- of tandarts delen.

Inrichting
Als de badkamer en keuken klaar zijn, is het tijd voor de inrichting van de rest van het huis. En ook daarbij houden we natuurlijk weer rekening met natuur en milieu. Sterker nog: het lijkt aannemelijk dat we de natuur naar binnen gaan halen. Met behulp van de bioreactors die we eerder al noemden, of een heuse verticale moestuin die je in staat stelt om je eigen groente en kruiden te verbouwen, ook als je klein woont.

fairf: een duurzame verf.

Hoewel de prachtige futuristische artistieke impressies die je soms ziet, je willen doen geloven dat het huis van de toekomst behoorlijk klinisch is, zien wij nog wel een rol weggelegd voor de ouderwetse verf en kwast. Gezelligheid kent immers geen tijd. Maar dan wel een duurzaam verfje, zoals fairf bijvoorbeeld, gemaakt in een duurzame fabriek, met zoveel mogelijk lokale en duurzame ingrediënten. Zo wordt het belangrijkste ingrediënt van de verf – de binder – van fairf bijvoorbeeld gemaakt van gerecycled sloophout en worden er geen schadelijke oplosmiddelen toegevoegd, waardoor je ook geen hinder ondervindt van een penetrante verflucht.

En als we het dan toch gezellig aan het maken zijn, kunnen we misschien ook nog wel een paar fraaie lampen kwijt, natuurlijk gemaakt door de natuur zelf. Wat denk je bijvoorbeeld van de lampen op de afbeelding hierboven, gemaakt van niets minder dan…schimmels. En ben je erop uitgekeken? Dan kun je ze – zonder schuldgevoel – op de composthoop gooien. Kies je liever voor design? Dan zijn de lampen van MoreCircular (zie filmpje hieronder) misschien wel iets voor jou: prachtig ontworpen én gemaakt van gipsafval, dus heel verantwoord!

Je ziet: als het om het huis van de toekomst gaat, zijn de mogelijkheden eindeloos. En veel van de hierboven genoemde ideeën zijn al voorhanden of worden momenteel ontwikkeld. Zo kan het bouwen van jouw eigen plekje onder de zon in de toekomst niet alleen jou, maar ook onze planeet, simpelweg gelukkig maken.