ijsberg

Het is een feit dat de ijskappen versneld smelten. Maar waar komt dit nu eigenlijk door? Veel mensen denken dat klimaatverandering de grootste bijdrager is, maar een internationaal team van wetenschappers stelt dat dit niet zeker is. Het kan zijn dat natuurlijke processen het vliegwiel aanzwengelen.

Om te bewijzen dat klimaatverandering de veroorzaker is van versneld smelten van de polen maken wetenschappers gebruik van modellen. Deze modellen vertellen hoe snel de polen in de toekomst smelten en in hoeverre de zeespiegel stijgt. Toch blijft het een lastige taak, omdat complexe processen in het ijs beperkt gemodelleerd kunnen worden. De toekomstige stijging van de zeespiegel wordt dus vaak geschat door het huidige ijsverlies te extrapoleren.

Wist u dat…
…als de ijskappen van Groenland en Antarctica volledig zouden smelten, dat de zeespiegel dan 63 meter stijgt? Alleen Zuid-Limburg en de Veluwe zouden dan nog boven het wateroppervlak uitsteken. In België hebben de Vlamingen pech. Alle inwoners die ten noorden en westen van Brussel wonen, krijgen natte voeten.

De onderzoekers gebruikten GRACE-satellieten om een reconstructie te maken van de ijsmassa. Deze satellieten houden sinds 2002 de polen in de gaten. Het gemeten ijsverlies blijkt de afgelopen tien jaar groter te zijn dan dat de wetenschappers van natuurlijke processen hadden verwacht. Dit schrijven de onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience. “De studie concludeert dat de huidige bijdrage aan de zeespiegelstijging van de ijskappen vooralsnog niet zomaar geëxtrapoleerd kan worden”, vertelt mede-auteur Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht. “Zulke extrapolaties kunnen de zeespiegelstijging tot 35 centimeter te hoog of te laag laten uitvallen in 2100. Er is ten minste nog 10 jaar aan observaties nodig om deze foutmarge naar een aanvaardbaar niveau terug te brengen.”

Versneld ijsverlies
Eén ding is zeker: sinds 2002 verliezen de polen grote hoeveelheden ijs. “Ongeveer 300 miljard ton per jaar, en dat gaat steeds sneller”, vertelt studieleider Bert Wouters van de universiteit van Bristol. “Vergeleken met de eerste jaren van de GRACE-missie is het ijsverlies in de laatste jaren bijna verdubbeld.”

Andere oorzaken
Op dit moment is er nog geen duidelijkheid over de oorzaak van de flinke toename. De door de mens veroorzaakte opwarming kan een oorzaak zijn, maar er zijn ook andere mogelijke oorzaken. Denk bijvoorbeeld aan het verschuiven van weersystemen in de Noord-Atlantische Oceaan. Of langzame schommelingen in oceaanstromingen.

“Als je naar slechts een paar jaar van waarnemingen kijkt, kan het zijn dat dit soort ‘klimaatruis’ tot een ogenschijnlijke versnelling van het ijsverlies leidt, die later weer uitmiddelt zodra er langere meetreeksen beschikbaar zijn”, concludeert Wouters.