zwart gat

Rondom het zwarte gat in het hart van ons sterrenstelsel bevindt zich een verrassend hete wolk moleculair gas. Het gas kan op relatief korte termijn wel eens dienst gaan doen als warme maaltijd voor het altijd hongerige zwarte gat.

Dat concluderen wetenschappers op basis van waarnemingen van Herschel. Het ruimteobservatorium gluurde door het stof dat zich tussen ons en het zwarte gat bevindt en bestudeerde het hart van onze Melkweg.

Superheet
En daarbij stuitte Herschel op de wolk moleculair gas die zich vrij dicht bij het zwarte gat bevindt. Wat het meest opvallend is, is de temperatuur van de wolk. Een deel ervan is zeker 1000 graden Celsius. Dat is aanzienlijk warmer dan de meeste interstellaire wolken die meestal enkele tientallen graden warmer zijn dan het absolute nulpunt (-273 graden Celsius).

Herschel

Ruimteobservatorium Herschel is inmiddels niet meer. Het observatorium blies een flinke week geleden zijn laatste adem uit. Maar waarschijnlijk blijven wetenschappers dankzij het werk van Herschel de komende jaren nog genoeg ontdekkingen doen: het observatorium heeft zoveel gegevens verzameld dat slechts een beperkt deel ervan al volledig is geanalyseerd.

Sterren
Maar hoe komt het dat de wolk zo warm is? Deels is dat te verklaren door de ultraviolette straling van een cluster zeer massieve sterren dat zich nabij de wolk bevindt. Daarnaast zouden schokgolven in gemagnetiseerd gas een bijdrage leveren aan de hoge temperatuur van de wolk. Zulke golven ontstaan door botsingen tussen gaswolken of tussen materialen die zich met enorme snelheden van sterren en protosterren vandaan haasten. Het is niet ondenkbaar dat gasstromen zich nu richting het zwarte gat in het hart van de Melkweg begeven. “Het zwarte gat in ons sterrenstelsel kan wel eens bezig zijn om voor de ogen van Herschel zijn potje te koken,” merkt onderzoeker Javier Goicoechea op.

Opeten
Het moment waarop het zwarte gat de wolk van het fornuis haalt en verorbert, zal waarschijnlijk niet aan ons voorbijgaan. Kort voor het materiaal in het zwarte gat valt, wordt het enorm verhit en kan het energetische röntgen- en gammastraling veroorzaken.

Een tijdje geleden ontdekten wetenschappers al een andere gaswolk die zich op dit moment richting het zwarte gat begeeft. Deze bevindt zich nu al aanzienlijk dichter bij het zwarte gat dan de superhete wolk die Herschel bestudeerde. Naar verwachting cirkelt deze wolk dan ook nog dit jaar het zwarte gat binnen.