Opkomst van vogels betekende ondergang reuzeninsecten

Vroeger kwamen op de aarde reuzeninsecten met spanwijdtes van wel 70 centimeter voor. En wetenschappers denken nu eindelijk te weten wat ervoor zorgde dat deze giganten verdwenen.

Wanneer we het vandaag de dag over insecten hebben, dan denkt u waarschijnlijk aan kleine, kriebelende beestjes. Enkele honderden miljoenen jaren geleden was dat echter wel anders. Enorme insecten met een spanwijdte van flinke vogels kwamen overvloedig op aarde voor. Voor velen zal het een geruststellende gedachte zijn dat deze insecten vandaag de dag niet meer voorkomen. Maar voor onderzoekers is het een echte hoofdbreker: want wat zorgde ervoor dat deze insecten verdwenen?

WIST U DAT…
…er in de tijd van de dino’s ook enorme vlooien op aarde leefden?

Zuurstof
In eerste instantie dachten onderzoekers dat het iets te maken had met zuurstof. De concentratie zuurstof zou in de tijd van de enorme insecten veel hoger zijn geweest (zo’n 30 procent, vandaag de dag is dat 21 procent). Hierdoor konden de insecten veel meer zuurstof binnenkrijgen en moeiteloos groter worden.

Jura
Onderzoekers van de universiteit van Californië Santa Cruz vroegen zich echter af of die verklaring wel klopte. Ze bestudeerden meer dan 10.000 fossiele resten van insecten en maten de spanwijdte. Ook keken ze hoe de concentratie zuurstof zich door de jaren heen ontwikkelde. Ze ontdekten dat het verband tussen die twee helemaal niet zo sterk was, zo meldt het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. “Aan het eind van het Jura en het begin van het Krijt stijgt de concentratie zuurstof, maar de grootte van insecten neemt af,” vertelt onderzoeker Matthew Clapham. “En dat valt keurig samen met de evolutie van vogels.”

Klein is fijn
In die tijd ontstaan de vogels en binnen enkele tientallen miljoenen jaren heersen deze over het luchtruim. Vanaf dat moment is het voor insecten niet belangrijk meer om groot te zijn. Sterker nog: het is belangrijker om klein te zijn. Het stelt de insecten namelijk in staat om snel te manoeuvreren en vogels te ontwijken. 90 en 65 miljoen jaar geleden nam de grootte van insecten nogmaals sterk af. “Ik vermoed dat dat het resultaat is van de specialisatie van vogels,” stelt Clapham. “De eerste vogels waren niet zulke goede vliegers. Maar aan het eind van het Krijt leken de vogels sterk op de moderne vogels.”

Het onderzoek van Clapham en zijn collega’s richt zich enkel op de verandering in grootte van de grootste insecten. Dat is ook het gemakkelijkste: van deze grote insecten zijn veel meer fossiele resten teruggevonden dan van de kleinere. Het is dus ook lastiger om vast te stellen hoe de kleinere insecten reageerden op de komst van de vogels.

Bronmateriaal:
"Reign of the giant insects ended with the evolution of birds" - UCSC.edu
De foto bovenaan dit artikel is gemaakt door Dodoni (via Wikimedia Commons).
  • Lorem Ipsum

    Lekker zo’n kruipding van 70cm. Blij dat er af en toe eens dieren uitsterven. Toch niet zo heel erg.

    • Jaro Smoes

      Dat “kruipding” is toevallig wel een libel met een spanwijdte van 70 centimeter.

  • Moose

    Omdat dat toevallig samenviel met de opkomst van vogels wil dat nog niet zeggen dat het de oorzaak is. De massa extinctie aan het einde van de Krijt periode zal ook zijn tol gehad hebben, daar overleefden vogels weer wel. (
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Krijt_(periode) )

  • Ph

    Wel, in het tijd van de grote reuzen op Aarde, waren er twee elementen die er voor zorgden dat ze zo groot konden worden 1/ zuurstof 2/ warmte.
    In die tijd was er 1/ meer zuurstof in de atmosfeer 2/ het was er veel, veel warmer dan nu het geval is.

    Wie zegt dat?? dat komt van wetenschappers zelf die hun expertise lenen aan al die docu’s, in ene docu was men er al uit dat zuurstof invloed op de grote had, nog andere docu had men het over warmte…..dus is de logische conclusie dat de combinatie zuurstof en warmte reuzen geeft.
    Vele van die docu’s waren er ook al uit, dat de komst van de vliegende reptielen niet goed was voor de vele vliegende en kruipende insecten….dus is het huidige bericht al achterhaalt.
    Het waren ook geen vogels, het waren reptielen die als eerste het luchtruim kozen, vogels zijn pas vele miljoenen jaren later ontstaan.

    • Mr. Cool

      Dat de huidige vogel iets heel anders is dan de eerste vliegende reptielen, lijkt me heel duidelijk. Maar wanneer wordt een vliegend reptiel een vogel genoemd? :) 

      • superstrijder15

        als het veren heeft, maar er waren ook vleigende reptielen, lijken op huidige vogels, maar tien keer zo groot en zonder veren

    • superstrijder15

      de meeste vliegende reptielen waren zo groot dat insecten een te kleine prooi waren, alsof je een jumbojet als achtervolgingsvliegtuig zou gebruiken om met alleen korteafstandswapens op F16’s te gaan schieten

Noot van de redactie: wij vinden het leuk als je een reactie plaatst! Het enige wat we vragen is dat je het beschaafd en on-topic houdt. Reacties die niet aan deze regels voldoen, worden verwijderd.