Binnen enkele generaties kan het leven op aarde er wel eens heel anders uitzien. En we naderen het punt waarop dat scenario zich onomkeerbaar voltrekt. Daarvoor waarschuwen onderzoekers.

Wetenschappers uit verschillende delen van de wereld uiten hun zorgen in het blad Nature. Ze bestudeerden verschillende studies en concluderen op basis daarvan dat de aarde op relatief korte termijn wel eens voorgoed kan veranderen.

Nieuwe wereld
De groei van de bevolking, de vernietiging van ecosystemen, de verandering van het klimaat: het zijn allemaal factoren die bijdragen aan een heel andere wereld. En we naderen rap het punt waarop die nieuwe wereld onomkeerbaar ontstaat. “Het zal op dat punt met het oog op de biologie echt een hele nieuwe wereld zijn,” stelt onderzoeker Anthony Barnosky. “De gegevens suggereren dat de biodiversiteit beperkt wordt en dat het grote gevolgen heeft voor de dingen die we nodig hebben om onze kwaliteit van leven te handhaven, denk aan de visserij, de landbouw, producten die we uit het bos halen en schoon water. En dat kan binnen enkele generaties plaatsvinden.”

Onderzoek
De onderzoekers baseren hun conclusies op een uitgebreide studie. Ze bestudeerden welke invloed klimaatverandering in het verleden had. Datzelfde deden ze ook voor bijvoorbeeld de groei van de bevolking. Op basis daarvan durven de onderzoekers al wel het één en ander te voorspellen. Zo wijzen ze erop dat sommige planten- en dierensoorten zullen verdwijnen. Andere soorten zullen zich met elkaar kruisen. En gewassen die hier nu prima groeien, zullen in de toekomst wellicht op heel andere plekken floreren.

Ook een oplossing?
Halveer uw biefstuk en red het klimaat!

Omslagpunt
Volgens de onderzoekers stevenen we hard op het omslagpunt af: dat is het punt waarop de veranderingen zich onomkeerbaar gaan voltrekken. Wanneer we dat omslagpunt precies bereiken, is onduidelijk. “We zijn in sommige delen van de wereld misschien al voorbij dat omslagpunt,” stelt onderzoeker Elizabeth Hadly. “Ik kom net terug van een reis naar de Himalaya in Nepal en daar zag ik hoe families elkaar met kapmessen te lijf gaan voor hout: hout dat ze in een avond helemaal opmaken om hun voedsel te bereiden.”

Klein ecosysteem
Onderzoeken naar kleine ecosystemen wijzen erop dat zodra een gebied voor 50 tot 90 procent is veranderd, het hele ecosysteem radicaal verandert. Het leidt vaak tot het verdwijnen van soorten en een beperktere biodiversiteit. “Kan dit echt gaan gebeuren? Als we naar het verleden kijken dan zien we dat het echt kan gebeuren. Het is al gebeurd. De laatste IJstijd van zo’n 11.700 jaar geleden is daar een voorbeeld van.” Toen kreeg de biodiversiteit ook een flinke duw en eigenlijk is deze daar nog steeds niet van hersteld. “Ik denk dat we – als we de meest onplezierige veranderingen willen ontwijken – van die vijftig procent-grens weg moeten blijven.”

Verandering
De onderzoekers roepen in hun paper op tot nader onderzoek om de gevolgen van al die processen (overbevolking, klimaatverandering, enzovoort) nog beter in kaart te brengen. “We willen in staat zijn om op tijd vast te stellen wat een schadelijke biologische verandering is, zodat we deze veranderingen uit de weg kunnen gaan,” vertelt Barnosky. Ook pleiten de onderzoekers ervoor om maatregelen te treffen en het naderend onheil op die manier te ontwijken. “We kunnen ook onze handen in de lucht gooien en zeggen: ‘Laten we gewoon doen wat we altijd al deden en we zien wel wat er gebeurt. Als we dat doen, denk ik dat de mensheid het ook wel overleeft, maar dan gaan we bepaalde effecten zien die de kwaliteit van leven van onze kinderen en kleinkinderen ernstig aantasten.”

De onderzoekers doen ondertussen hun uiterste best om de gevaren waar onze aarde mee te maken heeft, in kaart te brengen. Ze doen dat onder de noemer van ‘The Berkeley Initiative in Global Change Biology‘ (BIGCB). “Het belangrijkste doel van BIGCB is begrijpen hoe planten en dieren in het verleden reageerden op grote veranderingen in de atmosfeer, de oceanen en het klimaat, zodat we betere voorspellingen kunnen maken en beleidsmakers de benodigde stappen kunnen zetten om veranderingen die onvermijdelijk zijn te beperken of ons daar aan aan te passen.”