Als de volgende massa-extinctie zich aandient, weten we wat we kunnen verwachten.

De veronderstelling dat er in de nabije toekomst een massa-extinctie zal plaatsvinden is niet nieuw. Veel wetenschappers denken dat we op dit moment afstevenen op zo’n desastreuze ramp die het einde betekent voor veel soorten en organismen. En de boosdoeners? Dat zijn jij en ik. Onderzoekers hebben in een nieuwe studie proberen uit te zoeken hoe lang het duurt voordat sommige soorten zich na een massale uitsterving hebben hersteld. Conclusie: wel iets langer dan een mensenleven.

Massa-extinctie
Onze planeet heeft al een aantal massa-extincties meegemaakt. Zo’n 252 miljoen jaar geleden werd bijvoorbeeld bijna al het oceaanleven weggevaagd en 66 miljoen jaar geleden zorgde een planetoïde-inslag voor het einde van het dinotijdperk. De onderzoekers in de nieuwe studie richtten zich op die laatste massa-extinctie. De planetoïde-inslag is namelijk de enige gebeurtenis in de geschiedenis van de aarde die een snellere wereldwijde verandering tot stand bracht dan de huidige klimaatverandering. Volgens de onderzoekers kunnen we dit dan ook als een goed voorbeeld gebruiken.


Fossielen
De onderzoekers bestudeerden fossielen van een soort plankton, genaamd foraminiferen. Zij werden ook slachtoffer van de massa-extinctie die 66 miljoen jaar geleden vele soorten uitroeide. Vervolgens bekeken de onderzoekers hoe de biodiversiteit van foraminiferen veranderden in het fossielenbestand van voor, en na de catastrofale gebeurtenis. Ook rekenden ze uit hoe lang het duurde voordat de foraminiferen zich weer volledig hersteld hadden.

Deze afbeelding toont 10 soorten foraminiferen die de onderzoekers in hun studie onder de loep namen. Afbeelding: United States Geological Survey/Randolph Femmer

Verband
Uit de bevindingen blijkt dat er een verband bestaat tussen de snelheid waarmee de soort zich na de massa-extinctie herstelde, en evolutie. Zo blijkt dat de aarde al veel eerder bewoonbaar was maar dat de evolutie van organismen erg veel tijd kostte. Deze bevinding staat in schril contrast met een andere theorie, die juist stelt dat omgevingsveranderingen de beperkende factor zijn in het herstel van soorten. Uiteindelijk duurde het tien miljoen jaar voordat de algehele diversiteit van de foraminiferen vergelijkbaar was met vóór de planetoïde-inslag.

De onderzoekers zijn van mening dat deze zelfde herstelperiode van miljoenen jaren van toepassing is op soortgelijke gebeurtenissen, waaronder de massa-extinctie die voort zou kunnen komen uit de huidige klimaatverandering, verlies aan leefomgevingen en komst van invasieve soorten.