200.000 mensen gaan ’s nachts het Victoriameer op om te vissen. Door klimaatverandering gaat dit meer een hotspot voor zware stormen worden. Nu al sterven er jaarlijks 3.000 tot 5.000 vissers op dit meer door zware stormen en dit aantal gaat mogelijk flink toenemen.

Een internationaal team van onderzoekers – waaronder Stef Lhermitte van de TU Delft – hebben onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van stormen boven het Victoriameer en welke invloed klimaatverandering heeft. “Dat het Victoriameer ’s nachts zo stormachtig kan zijn, heeft te maken met de circulatie in de atmosfeer boven het enorme wateroppervlak en de temperatuurverschillen tussen land en water,” vertelt Lhermitte, die meehielp aan de analyse van de temperatuurverschillen. Zo ontstaat er overdag een bries van het koele water naar het warme land. ’s Avonds gebeurt het omgekeerde: de landbries verplaatst zich van het afkoelende land naar het warme meer. Het meer is cirkelvormig, waardoor de landbriezen uit alle richtingen samen komen boven het meer. In combinatie met verdamping ontstaan hierdoor stormen, wind, regen en golven.

Het dag-en-nachtritme van het klimaat boven en rond het Victoriameer. Links zie je de NASA-satellietobservaties van overdag, rechts 's nachts. Des te donkerder het beeld, des te meer stormen er zijn gevonden in de periode tussen 2005 en 2013.

Het dag-en-nachtritme van het klimaat boven en rond het Victoriameer. Links zie je de NASA-satellietobservaties van overdag, rechts ’s nachts. Des te donkerder het beeld, des te meer stormen er zijn gevonden in de periode tussen 2005 en 2013.

Hotspot voor nachtelijke stormen
Klimaatverandering zal het effect alleen maar vergroten. “Als we uitgaan van een ‘business as usual’-scenario, waarbij de uitstoot van broeikasgassen verder blijft stijgen, zal de extreme neerslag boven het Victoriameer dubbel zo sterk toenemen als die boven het omgevende land,” zegt wetenschapper Wim Thiery van KU Leuven. “Het meer zal daardoor een hotspot voor nachtelijke stormen worden. Superstormen die nu slechts eenmaal om de vijftien jaar voorkomen, komen tegen het einde van de eeuw bijna jaarlijks voor.”

Waarschuwingssysteem voor vissers
Hoe kunnen de 200.000 vissers gered worden? Wetenschappers willen de bestaande waarschuwingssystemen voor de lokale vissers verbeteren. Het is nu mogelijk om extreme stormen beter te voorspellen, waardoor vissers eerder gewaarschuwd kunnen worden als het te gevaarlijk is om het meer op te gaan.

Superstormen in Europa
Overigens krijgt ook West-Europa in de toekomst te maken met meer stormen door klimaatverandering. De herfststormen van de toekomst kun je qua kracht vergelijken met de superstorm Sandy, die enkele jaren geleden New York teisterde. De stormen komen uit het zuidwesten en de wind kan windkracht elf of twaalf hebben. Maak je borst dus maar nat!