ijskern

De aarde is op dit moment warmer dan in het grootste deel van de afgelopen 11.300 jaar het geval was. Die conclusie trekken wetenschappers nadat ze de geschiedenis van de temperaturen op aarde tot de laatste IJstijd achterhaalden.

Het is niet ongewoon dat onderzoekers de temperaturen in het verleden bestuderen en naast die van tegenwoordig leggen. Maar meestal gaan die onderzoekers niet veel verder terug dan 2000 jaar. Deze studie is echter anders: de onderzoekers achterhaalden de temperaturen waar onze aarde tot zo’n 11.300 jaar geleden mee te maken kreeg. Ze deden dat door 73 ijskernen en geboorde sedimenten wereldwijd te bestuderen.

Context
“We wisten al dat de aarde op wereldwijde schaal vandaag de dag warmer is dan over de afgelopen 2000 jaar het geval was,” vertelt onderzoeker Shaun Marcott. “Maar nu weten we dat het ook warmer is dan het grootste deel van de afgelopen 11.300 jaar het geval was.” Het onderzoek plaatst de opwarming van de aarde daarmee in een veel grotere context. Niet alleen doordat er naar een grotere periode wordt gekeken, maar ook omdat er naar de wereldwijde situatie wordt gekeken. “Als je slechts naar één deel van de wereld kijkt, kan de geschiedenis van temperaturen beïnvloed worden door regionale klimaatprocessen zoals El Niño of variaties binnen de moessons,” legt onderzoeker Peter Clark uit. “Maar wanneer je gegevens van gebieden wereldwijd combineert, kunnen die regionale afwijkingen worden uitgemiddeld en krijg je een beter beeld van de geschiedenis van de temperaturen wereldwijd.”

Natuurlijk

Eén van de natuurlijke factoren die er in de afgelopen 11.300 jaar voor zorgde dat de aarde opwarmde, is de positie die de aarde ten opzichte van de zon innam. “Tijdens de warmste periode van het Holoceen (de laatste 11.300 jaar, red.) was de aarde zo gepositioneerd dat het noordelijke halfrond met warmere zomers te maken had,” stelt Marcott. “Naarmate de oriëntatie van de aarde veranderde, werden de zomers op het noordelijk halfrond koeler en we zouden het einde van deze afkoeling nu bijna bereikt moeten hebben, maar dat is overduidelijk niet het geval.”

Laatste eeuw
De studie laat zien dat de aarde tijdens zeventig tot tachtig procent van de afgelopen 11.300 jaar kouder was dan nu het geval is. En met name de laatste eeuw is uitzonderlijk warm. “Dit onderzoek toont aan dat we sinds het begin van de industriële revolutie bijna dezelfde temperatuursverandering hebben ondergaan als over de vorige 11.000 jaar, maar die verandering trad dus veel sneller op,” legt onderzoeker Candace Major uit.

Eind van de eeuw
De onderzoekers blikken op basis van hun studie ook kort vooruit. Ongeacht hoeveel CO2 we nog meer of minder gaan uitstoten: tegen het eind van deze eeuw zullen de temperaturen de hoogste temperaturen uit de afgelopen 11.300 jaar gaan overtreffen. Dat schrijven de onderzoekers in het blad Science.

En dat de mens daarvoor verantwoordelijk is, lijdt volgens de onderzoekers geen twijfel. “Het klimaat van de aarde is heel complex en reageert op verschillende krachten, waaronder koolstofdioxide en zoninstraling (de energie die een bepaald oppervlak binnen een bepaald tijdsbestek ontvangt). Beiden veranderden de afgelopen 11.000 jaar heel langzaam. Maar de laatste 100 jaar is de hoeveelheid koolstofdioxide door de vergrote uitstoot die wij mensen veroorzaken significant toegenomen. Het is de enige variabele die de snelle verhoging van temperaturen wereldwijd het beste kan verklaren.”