Dat zou een enorme doorbraak zijn.

Eén van de belangrijkste kenmerken van de Ziekte van Alzheimer is de opeenstapeling van abnormale peptiden in het brein. Deze peptiden worden ook wel bèta-amyloïden genoemd. De peptiden beginnen zich doorgaans zo’n dertig jaar voor de eerste symptomen van de ziekte zich aandienen, al in het brein te verzamelen en kunnen dus gebruikt worden om de ziekte in een zeer vroeg stadium op te sporen. Maar het detecteren van die abnormale peptiden is nog niet zo eenvoudig. Op dit moment kan dat op twee manieren: met behulp van een dure PET-scan of middels een ingrijpende lumbale punctie (waarbij hersenvocht uit het lichaam wordt gehaald). Het zijn weinig toegankelijke methoden. De diagnose ‘Alzheimer’ wordt op dit moment dan ook vaak pas gesteld als de eerste symptomen zich aandienen en de peptiden al een belemmering vormen voor het functioneren van het brein.

Boven (in het blauwe kader) de manieren waarop bèta-amyloïden nu opgespoord kunnen worden. Onder de nieuwe aanpak. Afbeelding: The Florey Institute of Neuroscience and Mental Health.

Bloedtest
Er is dan ook dringend behoefte aan een nieuwe manier om de opbouw van peptiden in het brein te detecteren. Eentje die goedkoper en minder ingrijpend is. Een internationaal team van onderzoekers komt wat dat betreft nu met goed nieuws: ze hebben de eerste stappen gezet richting een bloedtest voor Alzheimer. “Met onze aanpak kunnen in een klein beetje bloed verschillende aan amyloïde gerelateerde eiwitten gemeten worden, zelfs als hun concentratie heel laag is,” legt onderzoeker Koichi Tanaka uit. “Wij ontdekten dat de verhouding tussen deze eiwitten een goed beeld gaf van de opeenstapeling van amyloïden in het brein.”

Experiment
Natuurlijk hebben de onderzoekers de bloedtest al uitgeprobeerd. Dat gebeurde tijdens twee onafhankelijke experimenten, onder mensen in Australië en Japan. Onder de proefpersonen bevonden zich gezonde mensen, maar ook mensen met Alzheimer en een zogenoemde milde cognitieve stoornis (die kan resulteren in geheugenverlies en moeite met het verwerken van informatie). In 90% van de gevallen bleken de onderzoekers met de bloedtest correct vast te kunnen stellen of mensen een prille vorm van Alzheimer hadden.

De onderzoekers denken met de bloedtest een nieuwe manier in handen te hebben om Alzheimer al in een vroeg stadium te diagnosticeren. In eerste instantie zal deze echter van grote waarde blijken tijdens het screenen van potentiële proefpersonen voor onderzoek naar Alzheimer-behandelingen, denkt onderzoeker Colin Masters. “Men boekt maar zeer langzaam vooruitgang als het gaat om het ontwikkelen van nieuwe behandelingen van Alzheimer. Geen van de drie medicijnen die momenteel op de markt zijn, pakken de onderliggende ziekte aan. Nieuwe medicijnen zijn hard nodig en de enige manier waarop we ze kunnen vinden, is door het hele proces te versnellen.” Het vereist een strenge selectie van proefpersonen, waarbij vermeden moet worden dat patiënten die niet eens Alzheimer hebben, deel gaan nemen. Een bloedtest kan hierbij een cruciale rol spelen.