De vrouw – die enkele dagen na opname in het ziekenhuis overleed – is waarschijnlijk besmet geraakt via twee mensen die elk een andere variant van het coronavirus bij zich droegen.

Dat hebben onderzoekers bekend gemaakt tijdens het European Congress of Clinical Microbiology & Infectious Diseases. Het is één van de tot op heden weinige door wetenschappers vastgestelde co-infecties, veroorzaakt door twee zorgelijke varianten van SARS-CoV-2.

Zuid-Afrikaans en Britse variant
Het gaat hierbij om de Britse variant (tegenwoordig aangeduid als Alpha) en de Zuid-Afrikaanse variant (tegenwoordig aangeduid als Bèta). Beide varianten doken in december 2020 in respectievelijk Groot-Brittannië en Zuid-Afrika op en verspreidden zich in korte tijd over de wereld. De Zuid-Afrikaanse variant is inmiddels al in zeker 40 landen gesignaleerd. En de Britse variant heeft al in 50 landen toegeslagen.

Alle virussen ondergaan veranderingen, zo ook SARS-coV-2. Veel van die veranderingen hebben nauwelijks invloed op de eigenschappen van het virus. Maar zo af en toe ontstaan er mutaties die het virus besmettelijker maken, tot een ernstiger ziekteverloop leiden of waar onze vaccins en behandelingen minder goed tegen zijn opgewassen. Dergelijke virusvarianten worden door de Wereldgezondheidsorganisatie aangeduid als ‘Variants of Concern’: zorgelijke varianten. Naast de Zuid-Afrikaans en Britse variant gaat het dan bijvoorbeeld ook om de tegenwoordig veelbesproken Delta-variant (eerder ook wel aangeduid als Indiase variant).

België
Eind februari circuleerden zowel de Zuid-Afrikaanse als de Britse virusvariant in België. De meeste Belgische coronapatiënten liepen waarschijnlijk één van deze twee varianten op. Maar een 90-jarige Belgische vrouw raakte dus tegelijkertijd met beide varianten besmet.

Ziekenhuisopname
Dat de vrouw het coronavirus onder de leden had, werd duidelijk toen ze zich begin maart na herhaaldelijke valpartijen in het ziekenhuis meldde. Ze had geen ademhalingsproblemen en het zuurstofgehalte in het bloed was keurig. Toch onderging ze uit voorzorg een coronatest en die bleek positief. Daarna ging het heel snel bergafwaarts; de vrouw kreeg snel verergerende ademhalingsproblemen en overleed vijf dagen later. Nader onderzoek wees vervolgens uit dat ze niet met één, maar twee coronavarianten besmet was. “Beide varianten circuleerden in die tijd in België, dus het lijkt waarschijnlijk dat de vrouw via twee verschillende mensen besmet raakte met de verschillende virussen,” aldus onderzoeker Anne Vankeerberghen. “Helaas weten we niet hoe ze besmet raakte.”

Anekdotisch bewijs
Co-infecties zijn op zichzelf niets nieuws. Eerder toonden onderzoekers bijvoorbeeld al aan dat mensen ook tegelijkertijd besmet kunnen raken met twee verschillende griepvarianten. En ook is er inmiddels aardig wat anekdotisch bewijs voor co-infecties bij coronapatiënten. Zo konden onderzoekers in januari in Brazilië twee coronapatiënten aanwijzen die tegelijkertijd besmet waren met de Braziliaanse coronavariant en een nieuwe variant die aangeduid wordt als VUI-NP13L.

Meer onderzoek
Of de dubbele besmetting er ook voor zorgde dat de situatie van de Belgische vrouw zo snel verslechterde, is onduidelijk. Naar de impact die zogenoemde co-infecties op het ziekteverloop hebben, is nog weinig onderzoek gedaan. Dat komt voornamelijk ook doordat co-infecties vrij zeldzaam lijken. Grote vraag is echter of ze wel zo zeldzaam zijn, stelt Vankeerberghen. Ze wijst er daarbij op dat slechts bij een heel klein deel van de coronapatiënten wordt vastgesteld welke variant ze nu onder de leden hebben (zie kader). Mogelijk zien we dan ook veel co-infecties over het hoofd.

Ook in Nederland wordt slechts een klein deel van de positieve coronatests nader onder de loep genomen. Zo werd in de eerste week van juni steekproefsgewijs vastgesteld welke varianten er achter bijna 1200 positieve coronatests zaten. In diezelfde week vielen in totaal echter iets meer dan 18.000 coronatests positief uit.

De onderzoekers pleiten er dan ook voor om een groter deel van de positieve PCR-tests nader te analyseren om zo vast te stellen welke coronavariant tot een positief testresultaat leidt. Alleen zo kan worden vastgesteld hoe vaak co-infecties werkelijk voorkomen. Ook kan zo een beter beeld worden verkregen van het effect dat co-infecties op het ziekteverloop hebben en hoe deze het beste behandeld kunnen worden.