bomen

Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw zijn de bomen wereldwijd veel sneller gaan groeien. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek. Sommige soorten bomen groeien vandaag de dag tot wel 77 procent sneller dan ze in 1960 deden.

Ongeveer drie decennia geleden ontstond er enige paniek onder wetenschappers. Ze vroegen zich af of de grote bossen het wel zouden gaan redden. Konden deze ecosystemen zich wel in stand houden? Maar nieuw onderzoek suggereert dat de bossen – in plaats van in te storten – sneller zijn gaan groeien. Hoe kan dat? Onderzokeers van de Technische Universiteit München scheppen in een nieuwe studie meer duidelijkheid. Ze bestudeerden de gegevens van bossen die door onderzoekers waren aangelegd. Die bossen werden al sinds 1870 voortdurend in de gaten gehouden. Het ging om bossen die een goede afspiegeling vormen van de bomen die in Centraal Europa te vinden zijn.

Beuken en sparren
Het onderzoek levert opvallende resultaten op. Zo blijken sparren en beuken – veelvoorkomende soorten in Centraal Europa – significant sneller te groeien dan voorheen. Beuken groeiden gemiddeld 77 procent sneller dan in 1960. Sparren bleken 32 procent sneller te groeien. De onderzoekers bestudeerden ook ‘stands’: aaneengesloten gebieden die een aantal bomen bevatten die relatief homogeen waren of in ieder geval een aantal kenmerken gemeen hadden. Ook de groei in deze gebieden was toegenomen. Voor beuken met dertig procent. Voor sparren met tien procent. “De gebieden als geheel hadden een lagere groeisnelheid dan de individuele bomen, dat komt doordat grote bomen meer ruimte nodig hebben, dus elk gebied kan minder bomen bevatten,” legt onderzoeker Hans Pretzsch uit.

Oorzaak
Maar hoe komt het nu dat bomen sneller groeien? De onderzoekers schrijven het toe aan hogere temperaturen en een langer groeiseizoen. Ook koolstofdioxide en stikstof draagt bij aan de snellere groei van bomen. De concentratie van deze gassen in de atmosfeer is de afgelopen eeuw sterk toegenomen.

Houthakkers
Hoewel bomen sneller groeien en sneller oud worden, verandert het uiterlijk van het bos niet. Het enige verschil is dat een boom sneller groot wordt dan vroeger. Dat is goed nieuws voor houthakkers, die bomen van een bepaalde omvang sneller kunnen omhakken. Ook zou het betekenen dat er meer hout verzameld kan worden zonder dat dat verstrekkende gevolgen heeft voor het bos.

De onderzoekers benadrukken dat de snelle groei van bomen gevolgen heeft voor het gehele ecosysteem waar de bomen deel van uitmaken. “De planten en dieren die het sterkst geraakt worden zijn de planten en dieren die afhankelijk zijn van de speciale fase of structuur waarin een bos in ontwikkeling zich bevindt. Deze soorten moeten wellicht mobieler worden om te kunnen overleven.”