zon

De bouwblokken van de maan Titan zijn mogelijk ouder dan Saturnus: de planeet waar de maan omheen cirkelt. Tot die opmerkelijke conclusie komen astronomen nadat ze de atmosfeer van de maan bestudeerden.

De onderzoekers ontdekten dat stikstof in de atmosfeer van Titan tot stand kwam onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn met de ijzige omstandigheden waaronder de oudste kometen in de Oortwolk tot stand kwamen. Daarmee sluiten de onderzoekers uit dat de bouwblokken waaruit Titan is opgebouwd afkomstig zijn uit de warme materieschijf die Saturnus tijdens zijn totstandkoming omringde.

Koude schijf
Maar waar zijn de bouwblokken van Titan dan ontstaan? Waarschijnlijk ontstonden ze al veel eerder in de geschiedenis van ons zonnestelsel. En wel in de koude stof- en gasschijf waaruit de zon ontstond (zie afbeelding hierboven).

WIST JE DAT…

…onderzoekers onlangs een mysterieus ‘eilandje’ ontdekt hebben op Titan?

Het onderzoek
De onderzoekers keken naar de manier waarop twee vormen van stikstof zich in de atmosfeer van Titan verhielden. Het ging om stikstof-14 en stikstof-15. Ze ontdekten al snel dat deze verhouding heel anders was dan men in een systeem zo jong als Saturnus zou verwachten. De onderzoekers sluiten uit dat bepaalde reacties in de atmosfeer van de maan deze bijzondere verhouding veroorzaakt hebben. Het suggereerde dan ook dat de bouwblokken van Titan ouder waren dan Saturnus. De onderzoekers gingen nog een stap verder en keken of ze de verhoudingen die ze in de atmosfeer van Titan vonden nog ergens anders in ons zonnestelsel konden terugvinden. Zo kwamen ze uit in de Oortwolk: de ijzige geboorteplaats van kometen die aanzienlijk ouder zijn dan Saturnus.

Meer onderzoek
Het onderzoek heeft ook implicaties voor onze aarde. Sommige onderzoekers dachten dat de verhouding tussen verschillende vormen stikstof in de atmosfeer van Titan vergelijkbaar was met de verhouding tussen verschillende vormen stikstof op aarde. Dat blijkt nu niet het geval te zijn. Het suggereert dat het stikstof op aarde uit een andere bron komt dan het stikstof op Titan. “Sommigen suggereren dat meteorieten stikstof op aarde brachten of dat de aarde stikstof direct uit de gasschijf waaruit de zon ontstonde, haalde,” vertelt onderzoeker Kathleen Mandt. “Dat is een interessant vraagstuk voor toekomstig onderzoek.”

Ondertussen kijken Mandt en collega’s gespannen uit naar de eerste resultaten van ruimtesonde Rosetta. Als hun studie klopt, is de verhouding tussen verschillende vormen stikstof in deze komeet anders dan de verhouding in de atmosfeer van Titan. Ze gaan er namelijk vanuit dat Titan meer overeenkomsten vertoont met kometen uit de Oortwolk dan met kometen uit de Kuipergordel (de plek waar Rosetta’s komeet vandaan komt).