Het aantal hersencellen van de vis Brachyhypopomus gauderio is geen vast gegeven. Tijdens het broedseizoen krijgt het dier er een hoop extra hersencellen bij. En als het seizoen ten einde loopt, neemt dat aantal weer rap af. Dat blijkt uit onderzoek. Het is voor het eerst dat onderzoekers kunnen aantonen dat de groei van hersencellen afhankelijk kan zijn van het seizoen.

Lang dachten onderzoekers dat volwassen gewervelden geen nieuwe hersencellen meer konden creëren. Maar uit onderzoeken is de laatste jaren iets anders gebleken: de omgeving kan een gewerveld dier aanmoedigen tot de productie van nieuwe cellen. Onderzoeker Kent Dunlap vroeg zich naar aanleiding van die studies af of de vorming van nieuwe hersencellen ook seizoensgebonden kon zijn en zette een experiment op.

Omgeving
Hij verzamelde een groot aantal vissen van de soort Brachyhypopomus gauderio. Deze vis gebruikt elektrische signalen om te reageren op de omgeving en soortgenoten. De onderzoeker bestudeerde de vissen in drie gebieden: een natuurlijk meer in Uruguay, een aantal vijvers die vrij dicht bij de natuurlijke omgeving van het dier kwamen en waar de dieren konden socialiseren en enkele isolatietanks in het laboratorium. De vissen werden in het broedseizoen en kort daarna bestudeerd.

WIST U DAT…

…vissen waarschijnlijk als eerste seks hadden?

Natuurlijk
De onderzoekers ontdekten dat de dichtheid van het aantal nieuwe hersencellen twee tot vijf keer groter was bij de vissen die in het natuurlijke meer leefden. “Dat was een belangrijke vondst, omdat maar heel weinig studies de productie van hersencellen in het veld hebben bestudeerd en wanneer dat wel gebeurde dan waren de effecten relatief klein of dubbelzinnig,” vertelt Dunlap.

Seizoen
Maar de invloed van het seizoen bleek nog groter te zijn dan de invloed van de omgeving. De dichtheid van nieuwe hersencellen was tijdens het broedseizoen in alle vissen maar liefst drie tot zeven keer zo groot als na het seizoen. “We denken dat warme temperaturen (tijdens het broedseizoen, red.) de productie van hersencellen tegelijkertijd met de voortplanting een boost geeft.”

De vissen die tijdens het experiment met elkaar konden communiceren en niet alleen zaten opgesloten, produceerden tijdens het broedseizoen veel meer hersencellen dan de andere vissen. Die hersencellen doken echter alleen in dat deel van de hersenen op dat zich bezighield met de communicatie. De wetenschappers vermoeden dat de vis deze ‘update’ nodig heeft om signalen beter te kunnen opvangen en de kansen op een partner te vergroten.