Nog nooit is de CO2-concentratie op aarde zo snel gestegen als in de afgelopen 150 jaar.

In 2015 werd een gemiddelde CO2-concentratie genoteerd van 400,00 ppm (parts per million, deeltjes per miljoen). Maar in 2016 is de CO2-concentratie opnieuw gestegen. En wel naar 403,3 ppm. Dat concludeert de World Meteorological Organization (WMO). Volgens de organisatie is de stijging die de CO2-concentratie in 2016 doormaakte te wijten aan menselijke activiteiten én een krachtige El Niño.

Recordbrekend
De CO2-concentratie ligt nu 145 procent hoger dan in pre-industriële tijden (dus voor 1750). Volgens de WMO is de CO2-concentratie absoluut recordbrekend. Zo zou de CO2-concentratie op aarde nog nooit zo snel zijn gestegen als in de laatste 150 jaar. De snelheid waarmee de CO2-concentratie in de laatste 70 jaar is toegenomen ligt zo’n 100 keer hoger dan de snelheid waarmee de CO2-concentratie aan het eind van de laatste ijstijd toenam.

Het gaat dus allemaal sneller dan ooit. Tegelijkertijd is er in een ver verleden wel een periode geweest waarin de CO2-concentratie vergelijkbaar was met de huidige CO2-concentratie. Ergens tussen 3 tot 5 miljoen jaar geleden zat er ook zoveel CO2 in de atmosfeer. Het klimaat was toen 2 tot 3 graden warmer, de Groenlandse en West-Antarctische ijskappen waren gesmolten en zelfs een deel van Oost-Antarctica was ijsvrij. Het leidde tot zeespiegels die 10 tot 20 meter hoger lagen dan vandaag de dag het geval is.
In het klimaatakkoord van Parijs hebben landen beloofd ernaar te streven om de opwarming van de aarde tot 2 graden Celsius (ten opzichte van pre-industriële tijden) te beperken. En zelfs hun best te zullen doen om onder de 1,5 graad opwarming te blijven. De grote uitdaging na het uiten van die beloftes is nu het ontwikkelen van een (internationaal) beleid dat die beloftes haalbaar maakt. En daarbij is enige haast geboden.

Opwarming
Die hoge CO2-concentratie is een probleem, omdat CO2 een broeikasgas is. Normaliter staat de atmosfeer een deel van de binnengekomen zonnewarmte weer af. Maar CO2 belemmert dat proces. Hierdoor warmt de aarde op. “Zonder een spoedige beperking in de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen stevenen we af op gevaarlijke temperatuurtoenames aan het eind van deze eeuw,” stelt Petteri Taalas, secretaris-generaal van de WMO. Zo kunnen er – als we op deze voet doorgaan – tegen het eind van de eeuw temperaturen worden aangetikt die ver boven de temperaturen liggen die in het klimaatakkoord van Parijs worden genoemd (zie kader). “Toekomstige generaties zullen een veel minder gastvrije planeet erven.”

Langdurig aanwezig
Naast CO2 zijn er nog verschillende andere broeikasgassen. En een aantal daarvan blijven vrij lang in de atmosfeer hangen. Dat geldt ook voor CO2. “CO2 blijft honderden jaren in de atmosfeer hangen en in de oceanen nog langer, stelt Taalas. Hij wijst erop dat er op dit moment geen manier is om CO2 op grote schaal uit de atmosfeer te verwijderen. En dus ziet het er slecht uit. Want zelfs als we per direct stoppen met CO2 uitstoten, zal het reeds uitgestoten CO2 nog heel lang van invloed zijn op het klimaat.

“De cijfers liegen niet,” zo stelt Erik Solheim, namens de VN. “We stoten nog steeds veel te veel uit en dat moet veranderen. De laatste jaren zien we dat hernieuwbare energie in de lift zit, maar we moeten nu onze inspanningen vergroten om er zeker van te zijn dat deze nieuwe koolstofarme technologieën kunnen gedijen. Er zijn heel veel oplossingen om deze uitdaging (de opwarming van de aarde door de uitstoot van broeikasgassen, red.) aan te pakken. Wat we nu nodig hebben, is wereldwijde politieke wil en een gevoel van urgentie.”