spitsbergen

Een team van wetenschappers van de Universiteit Utrecht, het KNMI en het EIREANN (het Ierse KNMI) heeft voor het eerst, met behulp van rekenmodellen snelle klimaatovergangen gesimuleerd. Uit de simulaties blijkt dat het klimaat heel abrupt zowel warmer als kouder kan worden.

De wetenschappers hebben deze klimaatruns (pre-industriële berekeningen) uitgevoerd met CO2-concentraties van vóór de industriële revolutie. Daarbij zagen de onderzoekers dat plotselinge veranderingen in het klimaat zomaar optreden.

IJstijd
Eén van de berekeningen laat een overgang zien naar een klimaat, zoals in de Kleine IJstijd heerste. De onderzoekers kwamen erachter dat in dit model de zeeijsbedekking ten westen van Spitsbergen een grote rol speelt. Het koude zeeijs schijnt de ontwikkeling van hoge drukgebieden te bevorderen, waardoor tussen Groenland en Spitsbergen een koude noordenwind opsteekt en de zeeijsbedekking daar toeneemt. Het ijs drijft dan naar de Labradorzee tussen Groenland en Canada. Dit hele proces versterkt de afkoeling ten oosten van Groenland. Ook in Europa wordt deze afkoeling dan merkbaar.

Warmer
Even snel als het kouder kan worden, kan het volgens de modellen ook warmer worden. Wat is namelijk het geval? Als het boven de Labradorzee kouder wordt dan in het gebied tussen Spitsbergen en Groenland, verplaatsen de hogedrukgebieden zich naar het westen en draait de wind. Ten oosten van Groenland komt een zuidelijke wind te staan, waardoor het extra aanmaken van zeeijs stopt.

Volgens de wetenschappers zijn dit soort abrupte klimaatveranderingen niet eerder zo duidelijk in modellen beschreven. Uit het onderzoek komt naar voren dat een kleine verstoring in een klimaatmodel grote gevolgen kan hebben en tot een abrupte klimaatomslag kan leiden. Uit het onderzoek van de universiteit komt ook naar voren dat de nieuwe klimaatmodellen in staat zijn abrupte klimaatveranderingen te simuleren.