Het zat deze mensen echt niet mee.

Pompeii staat bekend als de stad waar het leven in 79 na Christus stil kwam te staan doordat de Vesuvius deze met een dikke laag as bedekte. En nu blijkt dat het leven in de stad lang voor de vulkaanuitbarsting al tamelijk zorgelijk was. Bijna dagelijks moeten mensen er te maken hebben gehad met diarree en overgeven. En waarschijnlijk waren er verscheidene Pompeiiers die rondliepen met een beschadigde lever en/of nieren. Dat schrijven onderzoekers in het blad Toxicology Letters. Ze baseren zich op een analyse van een stukje waterleiding afkomstig uit Pompeii. In de pijp troffen de onderzoekers hoge concentraties van het giftige element antimoon aan.

Lood
De Romeinen hadden ingenieuze manieren bedacht om hun steden van drinkwater te voorzien. Met behulp van een netwerk van aquaducten en waterleidingen werd het water naar de burgers gevoerd. Maar al jaren vermoeden onderzoekers dat die goedbedoelde inspanningen een heus gezondheidsprobleem met zich meebrachten. De waterleidingen van de Romeinen waren namelijk gemaakt van lood: een zwaar metaal dat zich ophoopt in het lichaam en uiteindelijk beschadigingen kan veroorzaken in de organen en het zenuwstelsel en met name heel gevaarlijk is voor jonge kinderen. Sommige archeologen vermoeden dan ook dat de Romeinen zich vergiftigden met hun eigen drinkwater.

Verkalking
Dit nieuwe onderzoek onderschrijft dat. Maar het is niet het lood waar de Romeinen de meeste hinder van ondervonden, zo vermoedt onderzoeker Kaare Lund Rasmussen. “Een loden pijp raakt snel verkalkt, waardoor voorkomen wordt dat lood in het drinkwater belandt. In andere woorden: de periode waarin het drinkwater vergiftigd werd door lood was maar kort, bijvoorbeeld wanneer de pijpen net waren aangelegd of nadat ze gerepareerd waren.”

“Hun drinkwater moet gevaarlijk zijn geweest voor de gezondheid”

Antimoon
Afgaand op het stukje waterleiding afkomstig uit Pompeii werd het drinkwater van de Romeinen met name vergiftigd door een heel ander element: antimoon. Dit element is – in tegenstelling tot lood – acuut giftig. In andere woorden: het lichaam reageert er direct op. Het element irriteert de darmen en kan leiden tot overgeven en diarree, wat weer kan leiden tot uitdroging. In ernstige gevallen kan het element zelfs de lever en nieren aantasten en tot een hartstilstand leiden. “De concentraties waren hoog en zeker problematisch voor de oude Romeinen,” stelt Lund Rasmussen op basis van zijn onderzoek. “Hun drinkwater moet gevaarlijk zijn geweest voor de gezondheid.”

In hoeverre dit probleem ook buiten Pompeii speelde, is op basis van dit ene stukje waterleiding niet te achterhalen. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Maar volgens Lund Rasmussen staat één ding buiten kijf: het drinkwater in Pompeii bevatte in ieder geval gevaarlijke concentraties van het element. Vermoedelijk lagen de concentraties antimoon in de stad een stukje hoger dan daarbuiten, aangezien Pompeii nabij een vulkaan lag en antimoon van nature te vinden is in grondwater nabij vulkanen.