De foto lijkt te bevestigen dat Ultima Thule heuvels en misschien ook wel een flinke krater herbergt. Maar voorzichtigheid is geboden.

Opnieuw hebben onderzoekers vanavond een update gegeven over Ultima Thule: het Kuipergordelobject waar New Horizons op 1 januari langs vloog. We zetten de nieuwste inzichten voor je op een rij!

Maantjes
Op dit moment is slechts een fractie van de data die New Horizons tijdens de scheervlucht hebben verzameld, binnen. Maar op basis van die data konden gisteren al enkele voorzichtige conclusies getrokken worden omtrent de topografie en ontstaansgeschiedenis van Ultima Thule. Vandaag gooien onderzoekers het over een andere boeg: ze richtten zich op de directe omgeving van Ultima Thule en zochten in de data actief naar signalen die erop wijzen dat het Kuipergordelobject één of meerdere maantjes bezit. Tot op heden zonder resultaat, zo bleek tijdens de persconferentie. Maar de onderzoekers geven het nog niet op; eigenlijk hadden ze rond het object namelijk wel maantjes verwacht (zie kader). Bovendien is op de foto’s die New Horizons tot op heden naar de aarde heeft gestuurd nog niet de volledige omgeving van Ultima Thule te zien. Het is dus heel goed mogelijk dat er de komende weken nog beelden binnenrollen waarop maantjes te zien zijn.

De verwachting
Aangenomen wordt dat de ontstaansgeschiedenis van Ultima Thule begon met de samenklontering van kleine, ijzige hemellichamen. Uiteindelijk ontstonden zo twee grotere objecten die om elkaar heen draaiden en langzaam naar elkaar toe bewogen. Uiteindelijk zijn zij samengesmolten en zo ontstond Ultima Thule.

Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRi.

Aangenomen wordt echter dat de twee delen waaruit Ultima Thule is opgebouwd op het moment dat ze elkaar aantikten, veel sneller roteerden dan nu het geval is. Het roept de vraag op hoe ze zijn afgeremd. Maantjes kunnen daar een cruciale rol in hebben gespeeld. Die zouden Ultima en Thule namelijk kunnen hebben afgeremd. Daarbij zouden de kleine maantjes zelf wel iets verder van Ultima Thule vandaan zijn bewogen, maar niet heel ver. “We zoeken dus naar de objecten die de rem op Ultima en Thule hebben gezet,” aldus één van de onderzoekers. De ontdekking van zo’n maantje zou ook kunnen helpen bij het vaststellen van de massa en dus samenstelling van Ultima Thule.

3D-foto
Daarnaast is er tijdens de persconferentie van vanavond een mooie 3D-foto van Ultima Thule vrijgegeven. De komende weken worden er nog betere verwacht, maar de foto geeft al iets meer inzicht in de landschappen die Ultima Thule herbergt. Zo lijken er inderdaad heuvels op Ultima Thule te vinden zijn. De uitspraken van de onderzoekers gaan echter gepaard met een waarschuwing: we moeten oppassen met het interpreteren van deze nu nog vage beelden. Pas als er betere beelden beschikbaar zijn, kan met zekerheid gezegd worden wat er allemaal op het oppervlak van Ultima Thule te zien is.

Afbeelding: NASA / JHUAPL / SwRI.

Ook fraai zijn deze twee foto’s die New Horizons kort na elkaar maakte. Te zien is hoe Ultima Thule roteert. En daarbij lijkt rechts van de nek een krater-achtig object op te duiken. Maar ook hiervoor geldt: eerst de betere foto’s afwachten, dan conclusies trekken.

Atmosfeer
Opnieuw wordt er tijdens deze persconferentie dus herhaaldelijk een beroep gedaan op ons geduld. Zo kan er momenteel bijvoorbeeld ook nog weinig gezegd worden over de eventuele atmosfeer van Ultima Thule. Of het Kuipergordelobject een atmosfeer heeft, is in dit stadium onduidelijk. Maar er is in ieder geval met man en macht naar gezocht. Dat gebeurde voornamelijk toen New Horizons Ultima Thule gepasseerd was. De sonde heeft toen nog even achterom gekeken en enkele metingen gedaan. Die metingen druppelen nu binnen en worden geanalyseerd. De foto’s worden over een paar weken verwacht.

Radiostilte
De afgelopen dagen hebben onderzoekers ons herhaaldelijk verrast met nieuwe data en nieuwe foto’s. Maar aan al die verrassingen komt dit weekend kortstondig een einde. New Horizons duikt dan – vanaf de aarde gezien – achter de zon. Hierdoor is het gedurende vijf dagen niet mogelijk om data naar de aarde te sturen. Pas vanaf 10 januari worden er weer nieuwe gegevens verwacht. Over een week of twee verwachten de onderzoekers met nieuwe updates te komen. Het kan in totaal zo’n 20 maanden duren voor alle data die New Horizons tijdens de scheervlucht langs Ultima Thule heeft verzameld, binnen zijn.

Inmiddels bevindt New Horizons zich alweer op zo’n 3,2 miljoen kilometer afstand van Ultima Thule. En eerder vandaag heeft de sonde zijn laatste observaties van het Kuipergordelobject afgerond. Vanaf nu richt de sonde zich weer op het – van grote afstand – bestuderen van andere Kuipergordelobjecten die op zijn pad komen.