Ze deden het reeds eeuwen vóór de eerste farao de troon besteeg.

Wetenschappers trekken die conclusie nadat ze zich bogen over een Egyptische mummie die al sinds 1901 in het Egyptische Museum van Turijn ligt opgeslagen. Aangenomen werd dat deze stoffelijke resten – die tot wel 5700 jaar oud zou zijn – op natuurlijke wijze gemummificeerd waren. Maar een analyse wijst nu uit dat het mensenwerk is.

Balsem
Een chemische analyse laat zien dat de stoffelijke resten gebalsemd zijn met een mengsel van een plantaardige olie, verwarmde hars van een conifeer, een geurig plantenextract en een uit planten afkomstige gom of suiker. Het mengsel bevat antibacteriële stoffen. En de verhouding waarin die stoffen voorkomen is vergelijkbaar met de verhoudingen die de Egyptenaren zo’n 2500 jaar later – toen ze vaardiger dan ooit waren in het mummificeren van overledenen – gebruikten.

De hand van de mummie. Afbeelding: Stephen Buckley / University of York.

Multidisciplinair onderzoek
“Door een combinatie van chemische analyse, visueel onderzoek van het lichaam, genetisch onderzoek, koolstofdatering en een analyse van de linnen doeken kunnen we bevestigen dat dit rituele mummificatieproces rond 3600 voor Christus plaatsvond,” stelt onderzoeker Jana Jones. De gemummificeerde Egyptenaar – een man – moet op het moment van overlijden tussen de 20 en 30 jaar oud zijn geweest. De eerste farao zou pas eeuwen later aan de macht komen. “Het geeft ons een ongeëvenaard inkijken in de wijze waarop ze hun doden behandelden vóór de oorsprong van de (Egyptische, red.) staat,” voegt onderzoeker Tom Higham toe.

Het onderzoek is in lijn met eerdere studies die reeds suggereerden dat de Egyptenaren eeuwen eerder dan gedacht al bezig waren met mummificeren. Zo werden in de ruïnes van prehistorische tombes in Midden-Egypte eerder al fragmenten van doeken aangetroffen met daarop complexe balsems. “Nadat we eerder al vergelijkbare balsem-recepten in prehistorische graven hebben aangetroffen, bewijst deze laatste studie dat deze balsems in een groter gebied gebruikt werden en levert het het eerste ondubbelzinnige wetenschappelijke bewijs voor het gebruik van balsem op een intacte, prehistorische Egyptische mummie,” aldus onderzoeker Stephen Buckley. “De resultaten veranderen ons begrip van de ontwikkeling van het mummificeren en het gebruik van balsem,” concludeert Higham.