Waar is al het water op Mars gebleven? Misschien zit het wel in de planeet!

Vandaag is Mars koud en droog. Maar dat is in het verleden wel anders geweest. Ooit was de rode planeet warm en vochtig en zou er zelfs vloeibaar water over het oppervlak hebben gestroomd. Het roept een interessante vraag op: waar is al dat water gebleven? Daar hebben onderzoekers wel ideeën over. Zo zou het grootste deel van het water in de ruimte verdwenen zijn toen het magnetisch veld van Mars ineenstortte. Daarnaast achten onderzoekers het goed mogelijk dat een deel van het water vandaag de dag ondergronds – in de vorm van ijs – zit opgeslagen. Maar die fraaie theorieën kunnen niet verklaren waar al het water dat Mars ooit bezat, gebleven is. In andere woorden: een deel van het Martiaanse water moet op een andere manier verdwenen zijn.

Mantel
En onderzoekers van de universiteit van Oxford denken nu te weten waar dat water gebleven is. In het blad Nature schrijven ze dat het water door Martiaans gesteente is geabsorbeerd en vervolgens in de mantel (direct gelegen onder de Marskorst) is verdwenen.

Basalt
Ze baseren zich op modellen waarin ze de situatie op het jonge Mars nabootsten. In die modellen focusten ze zich met name op de interactie tussen zojuist aan het oppervlak gekomen lava – dat de basaltkorst van Mars vormde – en vloeibaar water. Uit het onderzoek blijkt allereerst dat het basalt op Mars – doordat het rijk is aan ijzer – ongeveer 25 procent meer water kan absorberen dan basalt op aarde. Daarnaast blijkt het basalt op Mars ook nog eens veel beter in staat te zijn om dat water voorgoed diep in de mantel van Mars te begraven.

Afgedaald
“Het water op de planeet ging de interactie aan met de gesteenten en daarbij ontstond een breed scala aan water bevattende mineralen,” vertelt onderzoeker Jon Wade. De gesteenten – met daarin opgesloten het geabsorbeerde water – kwamen door nieuwe vulkaanuitbarstingen dieper te liggen en dus steeds dichter in de buurt van de mantel. Op de jonge aarde speelde dit proces ook, maar doordat gesteente op aarde een iets andere samenstelling heeft en de temperatuur naarmate je dieper in de aarde afdaalt rapper toeneemt dan op Mars, gaven die aardse gesteenten hun water af voor ze in de mantel belandden. Maar op Mars hielden de gesteenten dat water halsstarrig vast. En zo kunnen in theorie enorme hoeveelheden water – je moet dan denken aan oceanen vol – in de mantel zijn verdwenen.

Het onderzoek heeft belangrijke implicaties voor de zoektocht naar buitenaards leven. Wanneer onderzoekers uitspraken willen doen over de leefbaarheid van een planeet, wordt vaak voornamelijk gekeken of deze zich in de leefbare zone bevindt (en met het oog op de afstand tot de moederster vloeibaar water op het oppervlak kan bezitten) en de juiste grootte heeft. Maar de samenstelling van het gesteente op zo’n planeet lijkt dus ook een belangrijke rol te spelen, omdat deze van invloed is op de mate waarin een planeet zijn oppervlaktewater – een belangrijk ingrediënt voor leven zoals wij dat kennen – kan vasthouden.