Dat blijkt onder meer uit experimenten met ratten.

Een paar jaar geleden werd met nitraten bewerkt vlees al in verband gebracht met verschillende vormen van kanker. En nu lijkt het populaire etenswaar ook bij te dragen aan manische episodes: stemmingsstoornissen die gekenmerkt worden door hyperactiviteit, euforie en slapeloosheid en weken of maandenlang aan kunnen houden. Dergelijke stemmingswisselingen worden onder meer vaak gezien bij mensen met een bipolaire stoornis.

Het onderzoek
De onderzoekers kwamen het verband min of meer per ongeluk op het spoor. Eigenlijk wilden ze namelijk vaststellen of blootstelling aan infecties – zoals virussen die via voedsel worden overgedragen – verband houden met bepaalde psychiatrische aandoeningen. Ze verzamelden daartoe de gegevens van 1101 mensen die tussen de 18 en 65 jaar oud waren. Een deel van deze mensen had een psychiatrische stoornis. En zo ontdekten ze dat mensen die waren opgenomen vanwege manische episodes een 3,5 keer grotere kans hadden om ooit met nitraten bewerkt vlees te hebben gegeten dan mensen zonder een door psychiatrische stoornissen gekenmerkte geschiedenis.

Experiment
Reden voor de onderzoekers om een experiment op te zetten met ratten. Die ratten werden in twee groepen onderverdeeld. De ene groep kreeg normaal rattenvoedsel en de andere groep kreeg naast dat rattenvoedsel ook om de dag een stukje met nitraat bewerkt vlees. Binnen twee weken vertoonden de ratten in de laatstgenoemde groep verstoorde slaappatronen en hyperactief gedrag.

Nog een experiment
De onderzoekers gingen nog een stap verder en vroegen een vleesverwerker om speciaal voor een experiment nitraatvrij gedroogd vlees te ontwikkelen. Vervolgens herhaalden ze het eerder beschreven experiment. Alleen kregen sommige ratten nu het nitraatvrije vlees. Zij bleven zich net zo gedragen als de ratten in de controlegroep (die alleen rattenvoedsel kregen), terwijl de ratten die met nitraat bewerkt voedsel aten weer last kregen van slaapstoornissen en hyperactief gedrag. Het onderschrijft het idee dat nitraat de boosdoener is.

“Er is steeds meer bewijs dat bacteriën in de ingewanden van invloed zijn op het brein”

Darmbacteriën
De onderzoekers zetten nog een experiment op. Dit keer gaven ze de ratten rattenvoedsel waar al dan niet nitraat aan toe was gevoegd. Ze zorgden er daarbij voor dat de ratten verhoudingsgewijs net zoveel nitraat binnenkregen als een mens binnenkreeg wanneer deze een vleessnack – zoals een hotdog – nuttigde. “We probeerden ervoor te zorgen dat de hoeveelheid nitraat die we in het experiment gebruikten op het niveau lag van wat mensen redelijkerwijs zouden eten,” aldus onderzoeker Robert Yolken. Vervolgens analyseerden de onderzoekers de darmbacteriën van de ratten en ontdekten dat de ratten die met nitraat verrijkt voedsel hadden gegeten een heel andere darmflora hadden. Het is een nieuwe aanwijzing dat bepaalde diëten en mogelijk ook de hoeveelheid en het type bacteriën in de darmen van invloed zijn op stoornissen die het brein aantasten. En het is in lijn met een recent verschenen studie van Yolken en collega’s, waaruit bleek dat wanneer mensen met een bipolair stoornis na een manische episode probiotica ontvangen een kleinere kans hebben om in de zes maanden erna opnieuw met die klachten in het ziekenhuis te worden opgenomen. “Er is steeds meer bewijs dat bacteriën in de ingewanden van invloed zijn op het brein,” aldus Yolken. “En dit onderzoek naar nitraten opent de deur naar vervolgonderzoek waarin wordt uitgezocht hoe dat precies kan gebeuren.”

“Vervolgonderzoek naar deze associatie kan leiden tot ingrepen in het dieet die de kans op manische episodes onder mensen met een bipolaire stoornis of die om een andere reden vatbaar zijn voor manie, verkleinen,” stelt Yolken. Tegelijkertijd moeten we de complexiteit van de kwestie niet uit het oog verliezen. “Het is duidelijk dat manie een complexe neuropsychiatrische staat is en dat zowel genetische kwetsbaarheden als omgevingsfactoren waarschijnlijk een rol spelen in het ontstaan en de ernst van een bipolaire stoornis en daarmee geassocieerde manische episodes,” benadrukt onderzoeker Seva Khambadkone. “Onze resultaten suggereren dat met nitraten bewerkt vlees een omgevingsfactor kan zijn die een rol speelt.”