Als iemand geeuwt, is het moeilijk om niet spontaan mee te gaan doen. Sterker nog: zelfs lezen over geeuwen kan ervoor zorgen dat u moet gapen. Maar waarom zijn wij mensen daar zo vatbaar voor? Wetenschappers hebben er onderzoek naar gedaan en concluderen nu dat geeuwen heel belangrijk is: het schept een band.

“Voelen wat een ander voelt is een oer-instinct dat ons bindt,” weet onderzoeker Molly Helt. Ze bedacht dat geeuwen misschien wel net zo’n functie had toen ze haar autistische zoontje door zelf te gapen ook wilde laten geeuwen. Dat lukte haar niet. “Het feit dat autistische kinderen het niet doen, kan betekenen dat ze iets missen. Iets wat ze onbewust emotioneel gezien met anderen zou moeten verbinden.”

Experiment
Om te onderzoeken hoe een mens de vaardigheid om te geeuwen zodra een ander geeuwt ontwikkelt, besloot Helt een onderzoekje te doen. Ze las 120 kinderen voor. De kinderen waren naar hun leeftijd (één tot en met zes) in groepen ingedeeld. Tijdens het verhaaltje geeuwde Helt elke negentig seconden. Een camera filmde de reactie van de kinderen daarop. Van de éénjarigen geeuwde er geen één. Eén tweejarige geeuwde wel. Twee driejarigen ook. Van de twintig vierjarigen geeuwde bijna de helft mee en naarmate de kinderen ouder werden, groeide dat aantal.

Autisme
Helt verzamelde ook 28 autistische kinderen en herhaalde het experiment daarbij. Deze kinderen waren zes tot vijftien jaar en de mate waarin zij autisme hadden, verschilde sterk. De autistische kinderen geeuwden de helft minder vaak dan de gezonde kinderen. De kinderen die een zware vorm van autisme hadden, geeuwden zelfs nooit.

Emotie
Het bevestigde de vermoedens van Helt. Net als lachen en huilen raakt geeuwen ons waardoor we mee gaan doen. En dat schept een band. Zeker wanneer een groep met stress te maken heeft gehad, kan gezamenlijk geeuwen voor opluchting zorgen. Andere wetenschappers zijn lovend over het onderzoek. “Geeuwen is echt belangrijk,” merkt neurowetenschapper Robert Provine op. “We hebben te maken met iets ouds dat samenhangt met de wortels van ons bestaan. Het is een bindingsproces, een basis van empathie.”

Geeuwen hoort bij het bestaan. Baby’s gapen al in de baarmoeder zodra ze elf weken oud zijn. Waarom mensen geeuwen, is nog steeds onduidelijk. Lang dacht men dat het iets te maken had met een tekort aan zuurstof, maar die oorzaak werd middels experimenten van tafel geveegd. Alle gewervelde dieren geeuwen: ook slangen en hagedissen. Geeuwen omdat een ander dat doet, is een ander verhaal. Dat doen alleen mensen, chimpansees en misschien ook honden (dat laatste is nog nooit wetenschappelijk bewezen).