Wetenschappers hebben een nieuwe fototechniek gebruikt om onder de gipslaag van een Mexicaans manuscript te kijken. Dit 500 jaar oude manuscript verbergt namelijk geheime pictogrammen, die nu eindelijk te zien zijn.

De zogenoemde Codex Selden is een prekoloniaal Mexicaans manuscript. Het manuscript vertelt het verhaal over de schepping van de koninklijke dynastie van de Mexicaanse stad Añute. Rond het jaar 900 van onze jaartelling lieten de Zonnegod en de god van de planeet Venus hun pijlen op aarde neerdalen, waarna deze dynastie ontstond. Bijzonder is het feit dat het manuscript uit 1560 de hoogte- en dieptepunten van de geschiedenis van Añute beschrijft. Intriges, allianties en veldslagen: het wordt allemaal genoemd.

Wetenschappers hebben al een tijdje in de gaten dat het om een palimpsest gaat. Dat betekent dat de onderlaag is hergebruikt. Aan de achterkant van het manuscript is een laag gips aangebracht, maar daaronder schuilt een ander verhaal. Onderzoekers van de Universiteit van Oxford en Nederlandse universiteiten hebben een fototechniek toegepast waarmee het geheime verhaal is ontrafeld: photothermal tomography.

Zo werkt het
Bij deze techniek wordt het manuscript verwarmt, waarna elke kleur een andere hoeveelheid warmte afstaat. “Licht dat niet wordt uitgestraald, wordt omgezet in warmte,” legde werktuigbouwkundig ingenieur Tim Zaman vorig jaar uit in dit artikel. “Door te registreren hoe lang deze warmteverplaatsing duurt, en wat de intensiteit is, kunnen we vaststellen welke kleur zich op welke diepte bevindt.”

Bijzondere symbolen
De onderzoekers analyseerden zeven pagina’s van de codex. Op sommige pagina’s zijn meer dan twintig symbolen te zien van personen die naast elkaar zitten of staan. Vaak symboliseren deze personen een koning en zijn raad, maar in het geval van de achterkant van het Mexicaanse manuscript zijn de personages mannen en vrouwen. Het is de vraag wat dit betekent.

Op andere pagina’s zijn wandelende mensen met stokken en speren te zien. Ook komt er een vrouw met rood haar voorbij.

Topje van de ijsberg
“We hebben nu al veel geleerd hoe we deze fototechniek moeten gebruiken als het gaat om fragiele manuscripten”, aldus David Howell van de Bodleian Library van de universiteit van Oxford. Dit is pas het begin: het topje van de ijsbergen. Wellicht worden er in de toekomst veel meer verborgen manuscripten en overgeschilderde fresco’s ontcijferd.