tekst

Of we nu goed in taal zijn of niet, ons brein herkent grammaticale fouten meteen. Onderzoek bewijst dat ons brein de fouten herkent, ook als we ze zelf niet zien.

Wanneer u bezig bent met iets wat u al zó vaak gedaan heeft, heeft u het waarschijnlijk helemaal onder de knie en kunt u op de automatische piloot werken. U doet iets, maar waarom en hoe? U heeft eigenlijk geen idee. U doet het omdat het zo moet. Handig, want taken volbrengt u met gemak en dat gebeurt steeds sneller. Die automatische piloot gebruiken we geheel onbewust. Nieuw onderzoek toont aan dat we zelfs grammaticale fouten op de automatische piloot, en dus onbewust waarnemen.

Het onderzoek
Onderzoekers aan de University of Oregon registreerden de breinactiviteit van mensen die Engels als moedertaal hadden en tussen de achttien en dertig jaar oud waren, door middel van elektro-encefalografie. Met deze methode konden zij de elektrische activiteit in de hersenen tijdens gebeurtenissen meten en de veranderingen in activiteit vastleggen. De deelnemers zagen 280 korte zinnen, woord voor woord voor zich. Grammaticaal klopten sommige zinnen niet. Op een bepaald punt in de zin hoorden ze een geluid voor 50 milliseconde, net voor of na de grammaticale fout. In de zinnen die wel klopten, hoorden ze dit geluidje ook, maar op een onwillekeurig moment. Met dit geluid wilden de onderzoekers controleren of iemand de onjuistheden bewust of onbewust verwerkte. Direct bij het geluid moesten de deelnemers zeggen of het een laag, gemiddeld of hoog geluid was. Een extra taak dus waardoor de deelnemers niet altijd bewust bezig konden zijn met het detecteren van de grammaticale fouten. Na de zin moesten ze aangeven of de zin klopte of niet. Bij de toon voor de fout zouden ze meer geneigd zijn te zeggen dat de zin klopte, ook al klopte hij niet, omdat ze op het moment van de fout bezig waren met de andere taak en niet meer bewust met de grammatica controlerende taak.

Onbewuste brein
Bij de toon na de fout detecteerde 89 procent van de deelnemers de fout. Wanneer de deelnemer correct aangaf dat de zin niet klopte, zagen de onderzoekers verandering van hersenactiviteit. De deelnemer herkende de fout en verbeterde deze automatisch om de zin kloppend te maken. Bij de toon voor de fout detecteerde slechts 51 procent van de deelnemers de fout. Maar, de verandering in de hersenactiviteit was wél te zien. Het brein had de fout dus wel door, onbewust. “Deze ongedetecteerde fouten vertraagde de reactietijd van de deelnemers op de tonen,” zegt een van de onderzoeksters, Helen J. Neville. “Een breinmechanisme herkent en reageert op de fout, verwerkt het onbewust zodat jij de zin toch op de goede manier begrijpt,” zegt Laura Batterink, hoofd van het onderzoek in wetenschappelijk blad Neuroscience.

Dus stellen de onderzoekers dat het brein onbewust syntactische (volgens grammaticale regels) informatie verwerkt, ook in de afwezigheid van bewustzijn.