gmw

Wetenschappers hebben voor het eerst aan de hand van de beweging van sterren precies kunnen vaststellen hoe snel een sterrenstelsel roteert. De Grote Magelhaense Wolk blijkt elke 250 miljoen jaar een rotatie te voltooien.

Schijfvormige sterrenstelsels zoals de Melkweg en de Grote Magelhaense Wolk roteren. Dat gaat echter zo traag dat we die rotatie moeilijk kunnen zien. Maar met behulp van ruimtetelescoop Hubble is dat nu wel gelukt. De ruimtetelescoop bestudeerde de beweging van honderden sterren in de Grote Magelhaense Wolk gedurende zeven jaar. “Door Hubble te gebruiken om de bewegingen van sterren over een periode van meerder jaren te bestuderen kunnen we eindelijk voor het eerst zien hoe een sterrenstelsel langs het hemelvlak roteert,” stelt onderzoeker Roeland van der Marel.

De enige
Hubble is de enige telescoop die dit kan, omdat deze al 24 jaar in de ruimte vertoeft, en zeer stabiele beelden met een hele hoge resolutie aflevert. “De precisie is cruciaal, omdat de bewegingen vanwege de grote afstand van het sterrenstelsel heel klein zijn. Je kunt de Grote Magelhaense Wolk zien als een klok in de lucht, waarbij de wijzers 250 miljoen jaar nodig hebben om een rondje te maken. We weten dat de wijzers bewegen, maar zelfs met Hubble moeten we er meerdere jaren naar staren om die beweging te kunnen zien.”

WIST U DAT…

Quasars
De onderzoekers stelden de snelheid waarmee de sterren in de Grote Magelhaense Wolk bewegen vast aan de hand van quasars. Dit zijn heldere bakens van licht op de achtergrond. Ze deden dienst als vaste referentiepunten om de kleine bewegingen van de sterren te kunnen meten.

Uit het onderzoek blijkt dat de Grote Magelhaense Wolk elke 250 miljoen jaar een rotatie voltooit. Het is informatie waar astronomen iets mee kunnen. “Het bestuderen van dit nabijgelegen sterrenstelsel door het volgen van de bewegingen van sterren geeft ons een beter inzicht in de interne structuur van de schijfsterrenstelsel,” legt onderzoeker Nitya Kallivayalil uit. “Wanneer we weten hoe snel een sterrenstelsel roteert, kunnen we meer inzicht krijgen in hoe deze tot stand is gekomen en dat kan gebruikt worden om de massa ervan te berekenen.”