Ben je te zwaar en houd je van pittig eten? Dan heb je geluk. Wetenschappers hebben een nieuwe en verrassende aanpak gevonden in het gevecht tegen obesitas: hete pepers.

In hete peper zit een stof die ervoor zorgt dat je meer vet verbrandt. Daardoor kun je hetzelfde blijven eten en toch afvallen. In Amerika wordt daarom een medicijn gemaakt van hete pepers. En Nederlandse onderzoekers willen een voedingssupplement of zelfs een heel nieuwe pepersoort maken.

Medicijn tegen overgewicht
De helft van alle Nederlanders heeft overgewicht en daar komen steeds meer mensen bij. Het lukt vaak niet om af te vallen; diëten werken niet of zorgen voor een jojo-effect. Een maagverkleining werkt wel, maar kan gevaarlijk zijn. Wetenschappers zijn daarom hard op zoek naar veilige en effectieve medicijnen tegen overgewicht. In hete pepers denken ze zo’n medicijn te vinden. In Amerika wordt al een medicijn getest met daarin de stof capsaïcine uit hete pepers. En in Nederland onderzoekt Marjolein Wildwater van Vivaltes BV en het EVERGREEN project of er nog meer werkzame stoffen in hete pepers zitten.

Bruin en wit vet tref je in het menselijk lichaam vaak samen aan. Zo ook op deze afbeelding. Rechtsboven zie je bruin vet (met meerdere vetdruppels per cel). En links de witte vetcellen die één grote vetdruppel per cel herbergen. Afbeelding: Mjw.hanssen (via Wikimedia Commons).

Vet verbranden met capsaïcine
In hete peper zit in ieder geval één werkzame stof: capsaïcine. Deze stof zorgt voor het warme en branderige gevoel in je mond wanneer je hete peper eet. Dat komt doordat capsaïcine de warmtereceptoren in je mond activeert. De receptoren zenden het signaal uit naar je hersenen dat je het warm hebt en dat je pijn hebt. Als reactie hierop verbrandt je lichaam vet en ga je zweten. Door te zweten koelt je lichaam af. Maar dat is niet het enige effect dat capsaïcine heeft op vet. Capsaïcine zorgt er ook voor dat je witte vetcellen bruin worden. Bruine vetcellen zijn anders dan witte vetcellen omdat ze het vet niet opslaan, maar juist verbranden. Mensen met overgewicht hebben vaak weinig bruine vetcellen en vallen daardoor langzamer af. Door capsaïcine krijg je er permanent bruine vetcellen bij. Dat betekent dat je blijft afvallen, ook nadat je stopt met de capsaïcine. In Amerika is het eerste medicijn met capsaïcine al getest op muizen. De muizen werden inderdaad slanker en bleven ook slanker.

“In een plant zitten wel twintigduizend inhoudsstoffen die met elkaar samenwerken”

Er zit meer in hete pepers
Onderzoeker Marjolein Wildwater van het EVERGREEN project vindt het medicijn met capsaïcine te simplistisch. Eerder toonde zij al aan dat hete pepers inderdaad de vetverbranding stimuleren. Maar volgens Wildwater is het niet waar dat alleen de stof capsaïcine hiervoor zorgt. Ze zegt hierover: “In een plant zitten wel twintigduizend inhoudsstoffen die met elkaar samenwerken. In een tomaat zit bijvoorbeeld vitamine E en lycopeen. Die stoffen remmen apart van elkaar de groei van tumors, maar als je ze combineert is het effect veel groter.” Wildwater onderzoekt daarom of er in hete pepers nog meer werkzame stoffen zitten dan alleen maar capsaïcine. Haar hete pepers zijn in de botanische tuin van Hortus Alkmaar gekweekt onder verschillende omstandigheden. Wildwater: “Een plant maakt inhoudsstoffen aan in reactie op stress. En welke inhoudsstoffen aangemaakt worden, dat hangt weer af van de soort stress.” De peperplanten groeien daarom binnen in een kas of buiten in de zon of in de schaduw. Sommige planten krijgen zout water en andere planten krijgen heel veel water of bijna geen water. Als de planten volgroeid zijn en pepers produceren, onderzoekt Wildwater welke inhoudsstoffen een effect hebben op de vetverbranding. Dat doet ze door de inhoudsstoffen tegen elkaar weg te strepen. “Stel je voor dat de ene soort peper ervoor zorgt dat je afvalt en de andere niet. De effectieve peper komt voort uit de ene kweekomstandigheid en de niet-effectieve peper uit een andere. Dan kun je inhoudsstoffen van de pepers tegen elkaar wegstrepen en dan houd je de effectieve inhoudstoffen over.” Met die inhoudsstoffen kun je verder aan de slag.


In Amerika wordt het medicijn met capsaïcine op muizen getest. Wildwater gebruikt voor haar onderzoek liever rondwormen, ook wel C. elegans genoemd. De wormpjes lijken in veel opzichten op de mens: ze hebben zenuwcellen en dierlijk gedrag dat je kunt vergelijken. In het filmpje kun je zien dat wormpjes ook een spijsverteringsstelsel hebben. Het DNA van C. elegans kan zo aangepast worden dat delen van het spijsverteringsstelsel licht gaan geven. Zo kun je relatief makkelijk het effect van hete pepers op de vetverbranding bestuderen. Filmpje: Marjolein Wildwater.

Toekomstmuziek
Pas in de lente van 2019 verwacht Wildwater de eerste onderzoeksresultaten. Het is nog niet bekend wat er met de resultaten gaat gebeuren. Misschien komt er een voedingssupplement met een hoge dosis werkzame stoffen of een speciaal gekweekte pepersoort. Die pepersoort bevat dan extra veel werkzame stoffen. Ook het Amerikaanse capsaïcine medicijn komt nog lang niet op de markt. Het medicijn moet eerst worden getest op mensen en daarna moet het worden goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelen Agentschap. Een proces dat jaren kan duren.

Afbeelding: Baohm / Pixabay.

Zelf experimenteren? Doe maar niet!
Misschien denk je: laat dat medicijn maar zitten, ik ga gewoon pittig eten vanavond. Maar het is niet zo makkelijk om genoeg capsaïcine binnen te krijgen om af te vallen. Uit onderzoek blijkt dat je minstens 150 milligram capsaïcine per dag moet eten; dat is een halve kilo rode chilipepers. Mensen die zoveel capsaïcine aten voor wetenschappelijk onderzoek, kregen last van hun maag en van darmkrampen. Twaalf uur lang konden ze niet meer functioneren van de pijn. Het is dus beter om op het medicijn te wachten als je wil afvallen met capsaïcine.

Maar hoe zit het dan met de theorie van Wildwater? Als zij gelijk heeft dan versterken andere inhoudsstoffen het effect van capsaïcine. Daardoor heb je minder hete pepers nodig om af te vallen. Wildwater weet alleen nog niet welke pepersoort de juiste is, onder welke omstandigheden de peper gekweekt moet worden en of het versterkingseffect van de inhoudsstoffen groot genoeg is. Ook op die resultaten is het nog wachten. Tot die tijd kun je natuurlijk wel wat vaker pittig eten. Misschien heb je geluk en kies je net de pepersoort met de goede inhoudsstoffen uit.

Lot Isarin doet de master Science Education and Communication, met extra focus op onderzoek en ontwikkeling, aan de Universiteit Utrecht. Ze schreef dit artikel voor het vak Communicating Science with the Public. In de toekomst wil ze graag kinderen en volwassen enthousiast maken over haar lievelingsvak scheikunde.