komeet

Observaties van de kometen ISON en Lemmon geven meer inzicht in hoe en waar deze ‘vuile sneeuwballen’ nieuwe chemicaliën maken. Dat blijkt bijvoorbeeld in hun coma – de stoffige atmosfeer van een komeet – te gebeuren.

Komeet ISON werd eind 2013 ontdekt en bestempeld als ‘de komeet van de eeuw’. De komeet was onderweg naar de zon en zou daar een prachtige show gaan weggeven. Het werd een desillusie. De komeet overleefde zijn scheervlucht langs de zon niet en de prachtige show bleef uit.

ALMA
Maar het goede nieuws is dat onderzoekers komeet ISON tijdens diens reis richting de zon op de voet hebben kunnen volgen. En ze hebben enorm veel van de komeet geleerd, zo schrijven ze nu in het blad The Astrophysical Journal. Voor dit paper bestudeerden de onderzoekers de komeet met behulp van ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array). Ze deden dat in november 2013 toen de afstand tussen de zon en de komeet nog zo’n 75 miljoen kilometer bedroeg. Naast ISON richtten ze hun ogen datzelfde jaar ook op de komeet Lemmon die op dat moment zo’n 224 miljoen kilometer van de zon verwijderd was.

Het belang

Kometen worden gezien als ‘vuile sneeuwballen’ die materialen bevatten die nog stammen uit de tijd waarin ons zonnestelsel tot stand kwam. Een beter begrip van de samenstelling van kometen kan ons meer vertellen over die periode uit de geschiedenis. Maar mogelijk komen we zo ook meer te weten over het ontstaan van leven op aarde. Veel onderzoekers gaan ervan uit dat kometen water en cruciale bouwblokken voor het ontstaan van leven op aarde afleverden. Het maakt onderzoek naar kometen razend interessant. Vandaar dat velen bijvoorbeeld de Rosetta-missie op de voet volgen.

Moleculen
De onderzoekers slaagden erin om de moleculen in de atmosfeer van de kometen te identificeren. “We zijn er voor het eerst in geslaagd om de belangrijke moleculen die ons helpen om de aard van kometen te begrijpen, in kaart te brengen,” legt onderzoeker Martin Cordiner uit. Zo zag hij bijvoorbeeld dat HCN (waterstofcyanide) zich gelijkmatig vanaf de kern in alle richtingen van de atmosfeer verspreidt, terwijl stofjes als HNC (waterstof isocyanaat) meer samenklonterden in de atmosfeer. “ALMA stelt ons niet alleen in staat om individuele moleculen in de atmosfeer te identificeren, maar helpt ons ook om hun locaties vast te stellen,” vertelt onderzoeker Anthony Remijan. Wat de onderzoekers met behulp van ALMA zagen, wijst erop dat moleculen als HNC (waterstof isocyanaat) en H2CO (formaldehyde) in de atmosfeer van de komeet ontstaan.

Organisch stof
Bovendien leveren ze nieuw bewijs dat HNC daar geproduceerd wordt door de afbraak van grote moleculen of organisch stof. Een beter begrip van organisch stof is belangrijk, omdat zulke materialen beter bestand zijn tegen de vernietigende krachten waar ze tijdens het binnenkomen van een andere atmosfeer – bijvoorbeeld die van de aarde – mee te maken krijgen. “Deze materialen kunnen intact op de vroege aarde zijn afgeleverd en zo het ontstaan van leven een boost hebben gegeven,” vertelt onderzoeker Michael Mumma.

In de toekomst hopen onderzoekers nog veel meer kometen te kunnen bestuderen. Wellicht zijn ze dan zelfs in staat om complexere moleculen die tot op heden nog niet op kometen zijn gedetecteerd, op te sporen.