voetbal koppen

Het is misschien mooi om te zien als een bal bij een voetbalwedstrijd door een kopstoot in het doel belandt. Goed voor het hoofd en de inhoud daarvan is het niet. Uit nieuw onderzoek blijkt dat vaak koppen hersenschade kan veroorzaken.

Wereldwijd is voetbal de meest populaire sport. Mensen van alle leeftijden doen er aan mee en koppen allemaal wel eens een balletje met het hoofd. Michael Lipton van het Albert Einstein College of Medicine vond het daarom van belang dat koppen – een belangrijk onderdeel van de sport – onderzocht werd op mogelijke gevolgen. Zo blijkt nu dat voetbalspelers die vaak een bal koppen hersenafwijkingen hebben die veelal voorkomen bij patiënten met een hersenschudding (licht traumatisch hersenletsel).

Frequent koppen
Gemiddeld koppen voetbalspelers zes tot twaalf keer een bal tijdens een wedstrijd. Die ballen vliegen gemiddeld met een snelheid van wel 80 kilometer per uur door de lucht. Tijdens trainingen wordt de bal nog meer gekopt: vaak meer dan dertig keer. Natuurlijk kan een keertje een bal koppen geen hersenschade veroorzaken, één kleine klap op het hoofd zorgt er niet voor dat zenuwbanen scheuren. Maar wanneer een speler steeds herhaalde kleine klappen op het hoofd ontvangt, zou dit wel eens schade kunnen berokkenen, dachten Lipton en zijn collega’s. “Herhaald koppen kan een opeenvolging van reacties veroorzaken en op den duur de hersencellen degenereren,” legt Lipton uit.

Onderzoek
Met diffusion tensor imaging (DTI) brachten de onderzoekers het brein van 37 amateur voetballers tot in detail in beeld. De spelers van rond de 30 jaar oud speelden allemaal voetbal van kleins af aan. Gemiddeld speelden zij 22 jaar lang voetbal waarvan zij het laatste jaar ongeveer tien maanden speelden. De onderzoekers rangschikten de spelers op de hoeveelheid van gegeven kopballen en vergeleken hierna de DTI beelden. Iedere speler onderging eveneens een cognitieve test om bijvoorbeeld het geheugen mee te testen.

Witte stof
DTI brengt de witte massa van het brein in beeld en met een fractional anisotropy (FA) kan op de beelden gemeten worden hoe gelijkmatig watermoleculen zich door de zenuwbanen bewegen. Ongelijkmatige beweging (een laag FA) toont aan dat de witte massa beschadigd is. Eerder werd dit in verband gebracht met cognitieve stoornissen bij patiënten met traumatisch hersenletsel. “De DTI resultaten van de meest frequente koppers toonden witte stof afwijkingen aan die vergelijkbaar zijn met wat we zien bij patiënten met een hersenschudding,” zegt Lipton. Voetballers die tussen de 885 en 1.550 keer per jaar een bal kopten hadden beschadigde witte massa in drie delen van de temporaal en occipitaal delen van ons brein. Voetballers die meer dan 1.800 keer per jaar een bal kopten presteerden vaak het slechts op de cognitieve tests. Hun geheugen was slechter dan voetballers die minder vaak een bal kopten.

Kopballen
Het onderzoek dat online in Radiology komt te staan, toont aan dat herhaaldelijk een bal koppen voor veranderingen in de hersenen kan zorgen die vergelijkbaar zijn met een hersenschudding. “Terwijl meer onderzoek duidelijk nodig is, suggereren de bevindingen van nu dat het in de hand houden van het aantal kopballen mogelijk hersenletsel kan voorkomen,” vertelt Lipton.