ASTRONOMIE  Astronomen hebben een foto gemaakt van een ‘ijskoude’ planeet. Deze planeet bevindt zich in een zonnestelsel dat iets weg heeft van ons eigen stelsel. Overigens is koud in dit verband nog erg relatief: de exoplaneet heeft een oppervlaktetemperatuur van 280 tot 370 graden Celsius. Misschien is het een bruine dwerg.

Van de 400 bekende exoplaneten zijn er pas tien direct gefotografeerd. Van deze tien is deze exoplaneet de koudste. De meeste exoplaneten worden ontdekt aan de hand van het licht van een ster of de beweging. Zo dooft het licht van een ster iets als een exoplaneet voor de ster beweegt; en wiebelt de ster iets als een exoplaneet van links naar rechts beweegt.

De exoplaneet is ontdekt met de nieuwe HiCIAO-camera van de Subaru telescoop. Tijdens twee observaties in mei en augustus zocht een internationaal team van het Max Planck Instituut naar planeten bij GJ758, een ster op een afstand van vijftig lichtjaar bij de aarde vandaan.

De gasplaneet bevindt zich op een ruime afstand van de moederster, vergelijkbaar met de afstand tussen de zon en Neptunus. Door de ovale baan staat de planeet soms nog verder van GJ758 af (anderhalve maal de afstand zon – Pluto). Het is een wonder dat de exoplaneet, die tien tot veertig keer zwaarder is dan Jupiter, zo warm is. Het is mogelijk dat de planeet nog aan het samentrekken is. De planeet is waarschijnlijk een bruine dwerg.

“We zien hoe warm het ding is, maar we weten niet hoe lang het al afkoelt, want we weten niets over de leeftijd van het systeem”, vertelt Markus Jansen van de universiteit van Toronto. Wanneer wetenschappers de leeftijd en de temperatuur van GJ758B weten, kunnen ze ook bepalen of het een planeet is of een bruine dwerg.

Hier moet meer onderzoek naar gedaan worden. Ook naar de aanwezigheid van een tweede mogelijke exoplaneet in het stelsel. Op de foto hieronder is duidelijk te zien dat er niet één, maar twee objecten de ster begeleiden. Jansen: “We weten niet of het een achtergrondster is of bij de ster hoort. Dat moeten we nog uitzoeken.”

In de lente van 2010 wordt meer onderzoek gedaan naar GJ758, GJC758B en de mogelijke tweede exoplaneet: GJ758C.