geheugen

Als je geen schapen kunt tellen of het gezicht van een geliefde niet voor de geest kunt halen, dan heb je mogelijk aphantasia. Dit is een nieuwe neurologische aandoening om mensen te omschrijven die geboren zijn zonder geestesoog.

Bijna iedereen kan visuele gedachten vormen. Stel je maar eens een bord spaghetti voor met lekkere rode saus. Waarschijnlijk lukt je dit. Toch zijn er ook mensen die geen visuele herinneringen kunnen ophalen. Wanneer deze persoon een dierbare verliest, dan kan hij het gezicht of de stem van deze persoon niet meer voor de geest halen. Mensen die leiden aan aphantasia kunnen geen architect of designer worden, omdat ze het eindproduct niet kunnen visualiseren.

Volgens professor Adam Zeman van de universiteit van Exeter leidt mogelijk 2,5 procent van de bevolking aan een milde of extreme vorm van aphantasia. Het is opmerkelijk dat dit fenomeen tot nu toe onder de radar is gebleven.

Geen geluid, textuur, smaak, geur of emotie
In het wetenschappelijke paper worden 21 individuen genoemd die leiden aan aphantasia. Eén van hen is Tom Ebeyer uit Canada. De 25-jarige Canadees kwam er vier jaar geleden achter dat hij anders was dan anderen. Hij ontdekte dat zijn vriendin beelden kon oproepen in haar gedachten. Dit bleek hij niet te kunnen. “Ik kan geen geuren, geluiden of beelden onthouden”, zegt Tom. “Ik dacht altijd dat niemand dit kon.”

Tom kan geen geluid, textuur, smaak, geur of emotie opslaan. “Nadat mijn moeder overleed, was ik enorm van slag, omdat ik geen visuele herinneringen kan terughalen. Ik kan feiten herinneren, maar nooit een beeld.”

Schapen tellen?
Ook Niel Kenmuir (39 jaar) uit Lancaster lijdt aan aphantasia. “Ik ben blij dat dit fenomeen eindelijk wordt onderzocht. Ik realiseerde mij op de basisschool voor het eerst dat ik anders was. Zo snapte ik niet wat ‘schapen tellen’ betekende. Ik dacht dat mensen dit figuurlijk bedoelde.”

Het kan zijn dat iemand geboren wordt met aphantasia, maar het kan ook op latere leeftijd ontstaan, bijvoorbeeld door een hersenbeschadiging.

In de boeken
Gaat aphantasia echt de boeken in als een nieuw fenomeen? Daarvoor is meer onderzoek nodig, maar de kans is groot dat Zeman en zijn collega’s een nieuwe neurologische aandoening hebben gevonden.