Onder de vegetatie rond Angkor Wat gaan heel dorpjes, stadjes en sporen van bijbehorende bedrijvigheid schuil, zo blijkt uit een nieuw en fascinerend onderzoek.

Lang richtte het onderzoek naar het Angkor-rijk (een beschaving die tussen de negende en vijftiende eeuw heer en meester was in Zuidoost-Azië) zich op de best bewaarde resten van deze beroemde beschaving. Bijvoorbeeld Angkor Wat. Maar onderzoekers vermoedden dat er veel meer moest zijn. Nederzettingen die door de jungle waren verzwolgen en door de tand des tijds zijn aangetast. Maar hoe vind je die?

Onderzoekers hingen een apparaat aan een helikopter. Zodra de helikopter boven de jungle vloog, vuurde het apparaat laserstralen af. Deze laserstralen gaan dwars door vegetatie heen en kunnen onthullen wat eronder schuilgaat. Afbeelding: Damian Evans.

Onderzoekers hingen een apparaat aan een helikopter. Zodra de helikopter boven de jungle vloog, vuurde het apparaat laserstralen af. Deze laserstralen gaan dwars door vegetatie heen en kunnen onthullen wat eronder schuilgaat. Afbeelding: Damian Evans.

Lasers
Enkele jaren geleden kwamen onderzoekers met een oplossing: lasers. Die kunnen dwars door de vegetatie heen ‘kijken’ en onthullen wat eronder schuilgaat. In 2012 werden ze voor het eerst ingezet en dat gaf onder meer een beter beeld van Mahendraparvata, een stad nabij Angkor Wat. Tijdens dit onderzoek werd een gebied dat zo’n 370 vierkante kilometer groot is, gescand. En nu heeft het onderzoek een vervolg gekregen. Vorig jaar werd een gebied ter grootte van zo’n 1910 vierkante kilometer met lasers gescand. De afgelopen maanden zijn de scans uitgebreid bestudeerd en in het blad Journal of Archaeological Science presenteert onderzoeker Damian Evans de resultaten.

Rond deze ruïnes ontdekten onderzoekers dankzij de lasers een heel stadsnetwerk. Afbeelding: Francisco Goncalves.

Rond deze ruïnes ontdekten onderzoekers dankzij de lasers een heel stadsnetwerk. Afbeelding: Francisco Goncalves.

Nieuwe steden en dorpen
De scans onthullen tal van nieuwe steden en dorpen. Tevens geven ze een veel gedetailleerder beeld van steden en dorpen die ons reeds bekend waren. Een mooi voorbeeld daarvan is Sambor Prei Kuk, een stad die stamt uit de eerste eeuwen na Christus. Het is een stad die nog stamt uit de tijd voor het Angkor-rijk (dat in de negende eeuw na Christus ontstaat). Eerder onderzoek had al aangetoond dat in de stad verschillende kanalen te vinden waren. De nieuwe scans laten zien dat het netwerk van kanalen veel complexer is dan eerder werd gedacht. Dergelijke complexe kanalen werden altijd gezien als een uitvinding die thuishoorde in de Angkoriaanse periode, maar nu blijkt dat ze er honderden jaren eerder al waren. Ook lijkt deze stad veel dichterbevolkt te zijn geweest dan altijd werd aangenomen. Tevens ontdekten de onderzoekers een oude ‘snelweg’ die vanuit Sambor Prei Kuk naar het noorden voert. Mogelijk kon men via deze weg naar Preah Khan reizen. Er zijn in het verleden meer van deze ‘snelwegen’ teruggevonden, maar tot op heden leidden ze allemaal direct naar Angkor. Zowel Preah Kan als Sambor Prei Kuk hebben zo’n snelweg die leidt naar Angkor. Als ze tevens onderling met elkaar verbonden blijken te zijn, zou dat de eerste ‘provinciale weg’ zijn die in dit netwerk van wegen is ontdekt.

Nabij deze tempel - uit de tijd van het Angkor-rijk - ontdekten archeologen dankzij de scans onder meer nederzettingen. Afbeelding: Damian Evans.

Nabij deze tempel – uit de tijd van het Angkor-rijk – ontdekten archeologen dankzij de scans onder meer nederzettingen. Afbeelding: Damian Evans.

Het einde
Uit het onderzoek blijkt verder dat Mahendraparvata veel omvangrijker is dan werd gedacht. En het onderzoek geeft ook meer inzicht in het einde van de Angkoriaanse periode. Aangenomen wordt dat aan het eind van de vijftiende eeuw bewoners van het huidige Thailand het Angkor-rijk lastigvielen en de bewoners van het rijk naar het zuiden vluchtten. Maar nu hebben onderzoekers dat zuiden uitgebreid gescand. En ze vonden geen sporen van grote steden die al die mensen konden opvangen. “Bewijs van een grote volksverhuizing ontbreekt in de gegevens,” zo schrijft archeoloog Damian Evans in zijn paper.

Tuinen
Ook hebben we dankzij de nieuwe scans een veel gedetailleerder beeld gekregen van mysterieuze geometrische vormen (zie de afbeelding hieronder). Onduidelijk is nog welk doel ze dienden. Mogelijk zijn het resten van tuinen.

Hier zie je de spiraalvormige geometrische kenmerken die dankzij lasers in detail zijn blootgelegd in de jungle van Cambodja. Afbeelding: Damian Evans / Journal of Archaeological Science.

Hier zie je de spiraalvormige geometrische kenmerken die dankzij lasers in detail zijn blootgelegd in de jungle van Cambodja. Afbeelding: Damian Evans / Journal of Archaeological Science.

Wat het onderzoek met name laat zien, is dat het Angkor-rijk veel omvangrijker en dichtbevolkter moet zijn geweest dan werd aangenomen. Ook biedt de studie handvatten voor toekomstig archeologisch onderzoek. Want één ding is wel duidelijk: in de jungle rond Angkor Wat valt nog genoeg te ontdekken.