Niet alleen bevinden deze wolken zich op grotere hoogte dan normaal, ze pronken in een prachtig kleurenpalet aan de Martiaanse hemel.

Bewolkte dagen zijn zeldzaam op Mars. Dat heeft te maken met zijn dunne en droge atmosfeer. Wolken zien we daarom eigenlijk alleen tijdens de koudste periode van het jaar op de evenaar, wanneer Mars het verst van de zon verwijderd is. Maar een volledig Marsjaar geleden – twee aardse jaren terug – spotte Marsrover Curiosity ineens eerder dan verwacht al wolkenplukjes. En dus besloten wetenschappers er dit jaar vroeg bij te zijn om het fenomeen nader te bestuderen.

Wolken
Marsrover Curiosity hield wederom zijn priemende ogen op de hemel gericht. En inderdaad verschenen de mysterieuze ‘vroege wolken’ ook dit jaar eerder dan verwacht. Al tegen het einde van de maand januari verschenen ze voor het eerst. Curiosity legde het spectaculaire wolkendek op meerdere foto’s vast. Dergelijke beelden zijn dan ook meer dan alleen spectaculaire foto’s; ze helpen wetenschappers te begrijpen hoe wolken zich op Mars vormen. Bovendien begrijpen wetenschappers nu beter hoe deze recent waargenomen wolkensluiers verschillen van de ‘normale’ Martiaanse wolken.

Dit gifje toont wolken boven Mount Sharp, waargenomen door NASA’s Curiosity-rover op 19 maart 2021. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Allereerst komen de onderzoekers tot de ontdekking dat deze vroege wolken op grotere hoogte vertoeven dan normaal. De meeste Marswolken zweven namelijk niet hoger dan ongeveer 60 kilometer boven het Martiaanse oppervlak en zijn samengesteld uit waterijs. Maar de wolken die Curiosity heeft gefotografeerd bevinden zich veel hoger, in koudere regionen. Dit betekent dat de wolken waarschijnlijk niet uit waterijs, maar uit bevroren koolstofdioxide of droogijs bestaan.

Schitteren(d)
De fijne, golvende structuren van deze wolken zijn mooi te zien op de foto’s gemaakt met Curiosity’s zwart-wit-navigatiecamera’s:

Wolken vastgelegd met behulp van Curiosity’s navigatiecamera’s. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech

Maar op onderstaande beelden lijken de wolken echt te schitteren. Letterlijk. Net na zonsondergang reflecteren de ijskristallen in de wolken namelijk het vervagende licht, waardoor ze sterk afsteken tegen de donker wordende lucht.

Schitterende wolken. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech

Parelmoer wolken
Nóg verbluffender zijn de iriserende of ‘parelmoer’ wolken, hieronder te aanschouwen. Prachtige wolkenslierten vullen de Martiaanse hemel.

Curiosity zag deze iriserende of ‘parelmoer’ wolken op 5 maart 2021. Hier zijn vijf frames te zien die aan elkaar zijn geplakt, waardoor er een veel bredere panorama ontstaat. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Hoe die ontstaan? “Als je een wolk ziet met een glinsterende pastelkleur erin, dan komt dat omdat de wolkendeeltjes allemaal identiek aan elkaar zijn,” legt onderzoeker Mark Lemmon uit. “Dit gebeurt meestal net nadat de wolken zijn gevormd en allemaal in hetzelfde tempo ‘groeien’.” Deze wolken behoren tot één van de kleurrijkste fenomenen op de uitgestrekte en eentonige rode planeet. “Als je naast Curiosity naar de hemel zou staren, zou je de kleuren – waarschijnlijk een beetje vaag – met het blote oog kunnen zien,” zegt Lemmon.

Dankzij deze prachtige wolken krijgen we een steeds beter beeld van de verschijnselen in de atmosfeer van de rode planeet. En blijkbaar is Mars toch minder grauw en monotoon dan je wellicht denkt. Wolken gevuld met ijskristallen verstrooien het licht van de ondergaande zon, waardoor ze in verschillende prachtige kleuren aan de hemel glinsteren. “Ik verbaas me over de kleuren die verschijnen: rood, groen, blauw en paars,” zegt Lemmon. “Het is echt gaaf om iets in vele kleuren op Mars te zien schitteren.”