Een grote ‘stellaire babyboom’ blies ons sterrenstelsel nieuw leven in.

Net zoals een vlam vervaagt wanneer het gas opraakt, zou de geboorte van nieuwe sterren in de Melkweg eigenlijk ook langzaam en op een continue manier moeten afnemen, totdat al het bestaande gas zou zijn opgebruikt. In de eerste 4 miljard jaar van de schijfformatie was dit ook het geval. Maar een enorme ‘stellaire babyboom’ keerde het tij volledig.

Geboortegolf
Onderzoekers hebben met behulp van de Gaia-satelliet ontdekt dat er zo’n 2 tot 3 miljard jaar geleden een grote geboortegolf in de Melkweg ontstond. In hun paper gepubliceerd in het vakblad Astronomy & Astrophysics doen ze hun bevindingen uit de doeken. Mogelijk zijn tijdens deze geboortegolf minstens de helft van de sterren die de galactische schijf vormen, geboren. De resultaten komen voort uit metingen van Gaia over de afstand, kleur en magnitude van de sterren.


Het gebied van de stellaire formatie waargenomen door de Gaia-satelliet. De oplichtende stipjes zijn sterrenhopen met massieve en de jongste sterren uit de regio. De donkere filamenten stellen het gas en stof voor waar de nieuwe sterren werden geboren. Afbeelding: ESA/Gaia/DPAC, CC BY-SA 3.0 IGO

Samensmeltingen
Kosmologische modellen voorspellen dat onze Melkweg zou zijn gegroeid door samensmeltingen met andere sterrenstelsels. En één van deze fusies kan mogelijk de oorzaak zijn van de geboortegolf. De onderzoekers opperen dat de Melkweg samensmolt met een ander satellietstelsel dat rijk was aan gas. En deze gebeurtenis zou de nodige brandstof hebben geleverd om de geboortegolf opnieuw opgang te brengen. Dit mechanisme zou de verdeling van afstanden, leeftijden en massa’s verklaren die op basis van de gegevens van de Gaia-satelliet worden geschat. “We hebben dit kunnen achterhalen omdat we voor het eerst de precieze afstanden hebben van meer dan drie miljoen sterren,” legt onderzoeker Roger Mor uit.

Ruimtetelescoop Gaia werd in 2013 gelanceerd. De telescoop had een duidelijk doel voor ogen: de positie, afstand en bewegingen van meer dan 1 miljard sterren vastleggen. In 2016 kwamen onderzoekers met de eerste dataset op de proppen. Deze bevatte de afstanden en bewegingen van twee miljoen sterren. In april 2018 volgde de tweede dataset die de 3D-posities, 2D-bewegingen, de helderheid en kleur van meer dan 1,3 miljard sterren onthulde. De metingen zijn heel nauwkeurig; Gaia is zo gevoelig dat de telescoop zelfs de groei van een mensenhaar op de maan zou kunnen meten. Dankzij de telescoop leren we veel over onze eigen Melkweg en de sterren die zich in ons sterrenstelsel bevinden.