De kans dat mensen een formulier eerlijk invullen is groter wanneer u ze niet onderaan, maar bovenaan de pagina eerst hun handtekening laat zetten. Dat blijkt uit een onderzoek van de universiteit van Toronto.

De onderzoekers baseren hun conclusies op basis van drie experimenten. In het eerste en grootste experiment bestudeerden ze 13.000 verzekeringsformulieren. Op de formulieren vulden mensen de gegevens van hun auto in. Bijvoorbeeld hoe intensief ze met de auto zouden gaan rijden. De mensen die bovenaan het formulier hun handtekening moesten zetten, schatten in dat ze de auto veel vaker zouden gaan gebruiken: ze verwachtten er gemiddeld 3907 kilometer meer met te gaan maken dan mensen die onderaan de pagina hun handtekening zetten. Relatief gezien gaven de mensen die bovenaan tekenden tien procent meer kilometers op dan mensen die onderaan tekenden. Het lijkt erop dat mensen die bovenaan tekenden een stuk eerlijker waren: zij gaven aan de auto vaker te gebruiken en moesten dus ook meer premie gaan betalen.

Moraal
Nog eens twee andere experimenten toonden aan dat mensen eerlijker zijn als ze eerst hun handtekening zetten en daarna hun verklaring afgeven. Hoe komt dat? De onderzoekers hebben wel een idee. Wanneer mensen nog voordat ze de gelegenheid krijgen om te liegen, met een handtekening verklaren dat ze het formulier naar waarheid gaan invullen, dan wordt nog voordat ze de gelegenheid krijgen om te liegen hun gevoel voor moraal geactiveerd. En dat zou het voor hen lastiger maken om daarna nog met de cijfers te knoeien. Een handtekening onderaan een formulier komt simpelweg te laat: dan is het onheil al geschied.

WIST U DAT…

…peuters al weten wat eerlijkheid is?

Verleidelijk
Voor mensen die al van plan zijn om een formulier eerlijk in te vullen, maakt het niet uit of ze nu bovenaan of onderaan moeten tekenen. Maar in het geval van mensen die de mogelijkheid om te knoeien met gegevens nog even openhouden, kan bovenaan tekenen er zeker voor zorgen dat ze toch niet liegen. En de onderzoekers wijzen erop dat er op papier veel meer gelogen wordt dan wij misschien denken. “Er zijn zoveel verleidingen om ons heen,” stelt onderzoeker Nina Mazar. “Soms geven we daaraan toe.”

Niet alleen verzekeringsmaatschappijen, maar ook de belastingdienst en andere organisaties die gebaat zijn bij eerlijke gegevens, kunnen hun voordeel doen met dit onderzoek. Laat de klant of burger eerst tekenen, de waarheid komt daarna wel.