exomaan

Wetenschappers hebben mogelijk voor het eerst een exomaan ontdekt. De potentiële maan cirkelt mogelijk om een planeet met een massa die drie keer zo groot is als de massa van Jupiter. De planeet en potentiële exomaan moeten het zonder ster doen: het lijkt erop dat ze uit hun zonnestelsel zijn gegooid.

De onderzoekers ontdekten de potentiële exomaan met behulp van een techniek die ‘gravitationele microlensing’ wordt genoemd. Hierbij wordt licht van een verre ster gebogen en versterkt door het zwaartekrachtsveld van een ster die zich op de voorgrond bevindt. De techniek wordt de laatste tijd veelvuldig gebruikt om exoplaneten op te sporen. Wanneer een exoplaneet voor de verre ster langs beweegt, wordt het licht van die ster tijdelijk helderder.

Groot en klein
In 2011 bestudeerden de onderzoekers zo een verre ster. Ze zagen hoe de helderheid van de ster kort toenam. Een uurtje later gebeurde datzelfde, maar dan in iets minder sterke mate. Het wijst erop dat eerst een groot object voor de ster langsbewoog. En daarna volgde een kleiner object.

WIST U DAT…

Verklaring numero één
In een paper stellen de onderzoekers dat die waarnemingen op twee manieren te verklaren zijn. Of we hebben hier te maken met een planeet met een massa die drie keer zo groot is als de massa van Jupiter, en die vergezeld wordt door een maan met een massa die vergelijkbaar is met de helft van de massa van de aarde. De afstand tussen de maan en de planeet zou ongeveer 20 miljoen kilometer bedragen. Aangezien de afstand tot de ster die de onderzoekers gebruikten om de planeet en potentiële exomaan te ontdekken, enorm groot is en er verder geen objecten in de buurt zijn, lijken de planeet en mogelijke exomaan er alleen voor te staan. Ze zijn waarschijnlijk uit hun zonnestelsels geworpen en bewegen zich nu alleen door de ruimte. Het is een heel bijzonder scenario, zo geven de onderzoekers ook toe. “Een blijkbaar vrij door de ruimte zwevende planeet met een maan met een massa die gelijk is aan de helft van de massa van de aarde zou tot een hele nieuwe klasse systemen behoren waarvan we niet wisten dat het bestond. Zo’n ontdekking vraagt dan ook om sterk bewijs.”

Verklaring numero twee
Dat sterke bewijs is er vooralsnog niet. Vandaar dat de onderzoekers ook een tweede mogelijk scenario ontwikkeld hebben. De twee toenames in helderheid van de ster zijn ook anders te verklaren. Het zou dan gaan om een ster met een bijzonder kleine massa (een bruine dwerg) waar een planeet rondheen draait met een massa die vergelijkbaar is met de massa van Neptunus.

De onderzoekers pleiten voor nader onderzoek om de ware identiteit van de twee objecten vast te stellen. Dan zal moeten blijken of vrij door de ruimte zwevende planeten vergezeld door een exomaan wellicht toch niet zo vergezocht zijn. Als de onderzoekers daadwerkelijk een exomaan op het spoor zijn, is dat een primeur. Hoewel wetenschappers ervan overtuigd zijn dat exomanen bestaan, is het nog niet gelukt om er eentje te ontdekken. Dit nieuwe onderzoek levert in ieder geval de eerste serieuze kandidaat-exomaan op.