Een nieuwe kankertherapie op maat leert het immuunsysteem om kankercellen aan te vallen. Wetenschappers van de universiteit van Michigan plaatsen nanocapsules met daarin een vaccin tegen kanker in de lichaampjes van muizen. Met succes!

Het vaccin kan gezien worden als een docent. “Dit vaccin legt het immuunsysteem van een muis uit hoe het kankercellen kan aanvallen”, vertelt professor James Moon. Het therapeutische vaccin bestaat uit piepkleine capsules met neoantigenen. Dit zijn unieke mutaties die in de tumorcellen gevonden zijn. Door T-cellen te produceren die deze specifieke neoantigenen herkennen, kan het immuunsysteem deze kankermutaties uitschakelen en de snelle tumorgroei stoppen.

Kankertherapie op maat

In de toekomst zal er steeds meer kankertherapie op maat zijn, maar de huidige techniek schiet daarvoor momenteel nog tekort. Nu worden voornamelijk agressieve behandelmethodes gebruikt, zoals chemotherapie. “Ik vergelijk die therapieën wel eens met een gigantische moker die gebruikt wordt om een vlieg dood te slaan,” vertelt onderzoeker Ivan Stojanović, als promovendus bij de vakgroep Medical Cell BioPhysics verbonden aan de universiteit Twente, aan Scientias.nl. “Nu is het misschien wat zachtzinnig om kanker met een vlieg te vergelijken, maar je snapt het idee wel: een moker maakt ook veel dingen rondom de vlieg kapot.” Nederlanders onderzoekers maken gelukkig de weg vrij voor kankertherapie op maat, dus de komende decennia zou er wel eens heel veel kunnen veranderen.

In tegenstelling tot preventieve vaccinaties worden therapeutische vaccins tegen kanker ingezet om de kankercellen te doden. “Deze nanocapsules leren het immuunsysteem om op een unieke, gepersonaliseerde manier aan te vallen,” vervolgt Moon. De nanocapsules zijn gemaakt van lipoproteïnen en zijn slechts tien nanometer groot. In vergelijking: ieder haartje op jouw hoofd is 80.000 tot 100.000 nanometer dik.

Positieve resultaten
Na de vaccinatie bleek dat 27% van de T-cellen in het bloed van de muizen zich richtten op de tumoren. Tien dagen na de vaccinatie bleek dat er de nodige tumoren waren gedood bij de meerderheid van de muizen. Na zeventig dagen injecteerden de onderzoekers dezelfde muizen met dezelfde tumorcellen, maar die werden direct afgestoten door het immuunsysteem en groeiden niet.

Een gewaarschuwd immuunsysteem
“Blijkbaar onthoudt het immuunsysteem de kankercellen, waardoor de muizen langere tijd immuun zijn voor deze cellen”, zegt PhD-student Rui Kuai, de hoofdauteur van het paper. “Dit is een beetje de heilige graal binnen de immuuntherapie voor kanker. De mogelijkheid om tumoren uit te roeien zonder schade aan het lichaam aan te richten én de toekomstige terugkeer van tumoren te voorkomen.”

Van muizen naar grotere dieren
De volgende stap is het vaccineren van grotere dieren. En misschien dat ooit mensen aan de beurt zijn. Het paper naar aanleiding van het onderzoek is te lezen op de website van Nature Materials.